یادداشت|رانت ارزی رفت، رانت خودرویی در نوبت؟
پس از حذف ارز ترجیحی، عرضه خودرو در بورس میتواند نقطهعطفی در مقابله با مافیای خودرو و کاهش قیمتها باشد.
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، پس از کشوقوس چندساله، با همزمانی تکنرخی شدن ارز و حذف ارز ترجیحی، از سرگیری عرضه خودروهای داخلی در بورس کالای ایران میتواند نقطهعطفی در مقابله با مافیای بازار خودرو و کاهش شکاف قیمت کارخانه و بازار آزاد باشد.
بر این اساس باید گفت در سالهای اخیر، بازار خودرو با اختلاف شدید قیمت کارخانه تا بازار آزاد مواجه بوده است، بهطوری که خودروهایی که با قیمت دستوری عرضه میشدند، در بازار آزاد با فاصله بسیار بالاتری معامله میگردیدند. این شکاف قیمت بزرگ باعث شد سود اصلی از رانت و واسطهگری نصیب دلالان شود، در حالی که خودروسازان صنعتی زیانده باقی بمانند و مصرفکننده واقعی توان خرید خودرو نداشته باشد.
در چنین بستری، عرضه خودرو در بورس کالا بهعنوان سازوکاری مبتنی بر عرضه و تقاضا مطرح شد. در مدل بورسمحور، قیمتگذاری خارج از چارچوب دستوری انجام میشود و کشف قیمت واقعی از طریق رقابت عرضه و تقاضا صورت میگیرد؛ موضوعی که باعث میشود خودرو با قیمتی نزدیکتر به ارزش واقعی خود به دست مصرفکننده برسد و فاصله قیمتی میان بازار آزاد و کارخانه کاهش یابد.
همچنین عرضه خودرو در بورس کالا میتواند تامین مالی بهتری برای خودروسازان فراهم کند، چرا که شرکتها از فروش مستقیم و شفاف محصولاتشان در بازاری با عمق معاملات بالاتر بهره میبرند، بهجای آنکه منابع مالیشان در ثبتنام چندسویه و سیستمهای پیچیده قفل شود.
مزایای تجربه عرضه در بورس کالا
. شفافیت در قیمتگذاری: مکانیزم بورس کالا قیمت واقعی خودرو را نمایان میسازد و دست واسطهگران را از سودهای بزرگ کوتاه میکند، امری که در گذشته باعث تورم و التهابات قیمتی شده بود.
.️ کاهش فاصله قیمت بازار آزاد و کارخانه: عرضه رقابتی میتواند شکاف قیمتی غیرمنطقی را تا حد زیادی کاهش دهد، که نتیجه آن در نهایت افزایش توان خرید مصرفکنندگان است.
. بهبود تامین مالی خودروسازان: عرضه در بورس کالا منابع نقدی سریع و بدون پیچیدگی برای خودروسازان فراهم میکند و امکان سرمایهگذاری در افزایش ظرفیت تولید را ایجاد مینماید.
. کاهش رانت و فساد: کشف قیمت شفاف و رقابتی در بورس کالا، فرصتی برای جلوگیری از سوداگری و سودهای خارج از منطق بازار فراهم میکند.
چرا این بار زمان مناسب است؟
با حذف ارز ترجیحی و تکنرخی شدن ارز، بستر اقتصاد واقعیتر و کمتر دستوری میشود؛ شرایطی که عرضه کالاها از جمله خودرو در بازارهای رقابتی (مثل بورس کالا) میتواند نتایج مثبت بیشتری داشته باشد. این همزمانی فرصتی بهوجود میآورد تا سیاستهای قدیمی خنثی شوند و مکانیزم قیمتگذاری بازار براساس واقعیتهای اقتصادی شکل گیرد.
موانع اجرایی و چالشهای پیش رو
. مخالفت نهادهای سیاستگذار: مهمترین مانع قانونی و اجرایی در مسیر عرضه خودرو در بورس کالا، مخالفت «شورای رقابت» و برخی نهادهای تنظیمگر است که بازار خودرو را انحصاری میدانند و معتقدند فروش تنها باید از مسیر سامانه یکپارچه انجام شود.
. نبود زیرساخت قانونی شفاف: فقدان قوانین کامل و هماهنگ میان وزارت صمت و شورای رقابت باعث شده تا اجرای این طرح در نوبتهای قبلی متوقف شود.
. ترس از نوسانات قیمتی در کوتاهمدت: برخی منتقدان بر این باورند که عرضه در بورس، در صورت نبود تعادل عرضه و تقاضای واقعی، میتواند باعث نوسانات غیرمنتظره در کوتاهمدت شود.
. محدودیت ظرفیت عرضه خودرو: با توجه به فروشهای فوقالعاده و پیشفروشهای اخیر، ممکن است ظرفیت کافی برای عرضه محصولات داخلی در بورس کالا وجود نداشته باشد، مگر آنکه خودروهای وارداتی نیز در این بازار گنجانده شوند.
در مجموع بازگشت عرضه خودرو به بورس کالا در شرایط فعلی اقتصادی کشور میتواند ابزار مهمی برای شکست رانت، افزایش شفافیت و کاهش فاصله قیمت کارخانه تا بازار آزاد باشد. اگر چالشهای قانونی و نهادی پیشروی این سیاست برداشته شود، راه برای سازوکاری شفاف و رقابتی باز خواهد شد که هم به نفع تولیدکنندگان و هم مصرفکنندگان است. بنابراین، از سرگیری این طرح با توجه به بهبود شرایط اقتصادی مانند تکنرخی شدن ارز میتواند تحولی جدی در بازار خودرو ایران رقم بزند و ساختارهای انحصاری و واسطهگرایانه را تضعیف کند.
انتهای پیام/
