سندروم تورت چیست و چگونه درمان می‌شود؟ توضیح متخصص روانشناسی

شایان آتابای متخصص روانشناسی سلامت و روانشناس بالینی در گفتگو با خبرنگار مهر، در رابطه با معرفی اختلال سندروم تورت (TS)، علائم و نوع درمان این نوع اختلال گفت: سندروم تورت (Tourette’s syndrome) یک اختلال عصبی رشدی است که در دوران کودکی یا نوجوانی آغاز و با چند تیک حرکتی و تیک صوتی مشخص می‌شود یعنی ما هر دو نوع تیک یعنی تیک حرکتی و صوتی را شاهد هستیم. پلک زدن، سرفه، صاف کردن گلو، بوییدن آشکار و حرکات صورت جز تیک‌های سندروم تورت به حساب می‌آیند.

وی ادامه داد: در حقیقت هر نوع حرکت تکراری در بدن اگر انجام شود، جز اختلالات تیک قرارگرفته که شدیدترین نوع این اختلال سندروم تورت شناخته می‌شود. طبق تعریف‌های گفته شده تورت یک‌سری انقباضات عضلانی تکراری و سریع، که منجر به تولید حرکات یا اصوات ناخواسته و غیر ارادی در فرد می‌شود؛ همچنین از نظر شیوع این نوع سندروم، حدود ۴ تا ۵ نفر در هر ۱۰ هزار کودک به این اختلال تورت دچار هستند.

علل ایجاد سندروم تورت

آتابای اذعان کرد: مهم‌ترین علت ایجاد سندروم تورت عوامل ژنتیک است، یعنی این نوع اختلال به صورت ارثی بوده و اگر خانواده‌ای کودکی دارد که درگیر این اختلال است به طور معمول دو اختلال شخصیتی دیگر اعم از ای دی اچ دی (بیش فعالی) و وسواس فکری نیز در این افراد وجود دارد.

مشکلات اجتماعی کودکان مبتلا به سندروم تورت

روانشناس بالینی اذعان کرد: بیشتر مشکلات کودکانی که دچار سندروم تورت هستند اجتماعی است، زیرا این اختلال در حالت شدیدتر می‌تواند باعث ایجاد تیک‌ها به شکل حالت تقلید رفتار طرف مقابل دیده شود و این ممکن است باعث سوءتفاهم برای اطرافیان درست کند؛ همچنین بیشترین مشکلاتی که مبتلایان تیک، به خصوص اختلال سندروم تورت با آن روبرو هستند مسائل اجتماعی و بعضی اوقات طرد شدن از سوی همسالان است.

درمان کودکان مبتلا به سندروم تورت

متخصص روانشناسی سلامت مطرح کرد: درمان این نوع اختلال با توجه به آمار دیده شده بیش از دو سوم کودکان و نوجوانان مبتلا به سندروم تورت بدون نیاز به درمان در دوران بزرگسالی خود علائم این اختلال در آنان از بین می‌رود و نیاز به هیچ‌گونه درمان خاصی ندارند اما در این دوره که زمان طولانی محسوب می‌شود کار اصلی این است که بر اساس آموزش به افرادی که با این کودکان سر و کار دارند اعم از خانواده، مدرسه و همسالان کودک را در نظر بگیریم که اگر کودکی حرکات یا صداهایی از خودش تولید کرد ناخواسته و غیر ارادی است.

وی افزود: همچنین در یک‌سری موارد خاص یعنی حدود یک سوم افراد ممکن است این اختلال‌ها را در دوران بزرگسالی نیز داشته باشند که در این شرایط فرد نیاز به درمان داشته و در ابتدای درمان سعی می‌شود با تکنیک‌های روانشناسی، به خصوص روش سی بی تی (CBT) که یک نوع روش شناختی همراه با آگاهی دادن است به بهبود این اختلال در فرد کمک خواهد شد. همچنین در مواردی که یک مقدار پیچیده‌تر و مشکلات زیادتر است نیاز به دارو درمانی نیز وجود دارد که با توجه به نوع مشکل و شدت علائم، با مراجعه به روانپزشک داروی مناسب برای فرد تجویز خواهد شد.

آتابای افزود: همچنین اختلال‌های بیش فعالی و وسواس فکری که به همراه سندروم تورت ممکن است در فرد وجود داشته باشد قابل درمان است اما در فرآیند درمان باید به بیماری‌های همراه نیز توجه شود. وی تأکید کرد که حدود ۴۰ درصد از کودکان مبتلا به بیش‌فعالی، دچار وسواس نیز هستند، بنابراین متخصص باید بررسی کند که آیا بیماری‌های همراه وجود دارد و در صورت لزوم، درمان‌های مخصوص آن‌ها را نیز در کنار درمان اصلی اعمال کند تا نتیجه مطلوب به دست آید.

وی در ادامه گفت: کودکانی که همراه با اختلال بیش‌فعالی نیستند به طور معمول در فرآیند یادگیری با مشکل خاصی روبه‌رو نمی‌شوند اما کودکانی که دچار بیش‌فعالی هستند، نیاز به درمان همزمان دارند. در این شرایط، صبوری و همراهی خانواده و معلمان در روند درمان، از اصول اساسی است. این کودکان می‌توانند در مدارس عادی تحصیل کرده و اطرافیان برخی نکات را در برخورد با آنان باید رعایت کنند.

روانشناس بالینی تصریح کرد: توصیه می‌شود درمان با آموزش جامع خانواده و اطرافیان آغاز شود تا کودک به دلیل رفتارهای غیرارادی‌اش سرزنش یا تنبیه نشود. همچنین برخوردهای تهاجمی می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات و اختلالات جدیدی در کودک شود؛ بنابراین آشنایی خانواده با روند بیماری و علائم آن، نقش مهمی در مراقبت از عملکرد اجتماعی و تحصیلی کودک دارد.

متخصص روانشناسی سلامت با اشاره به تغییر رویکردهای علمی در مدیریت این اختلال‌ها، خاطر نشان کرد: در گذشته، کودکان مبتلا به اختلالات مختلف را از جامعه جدا می‌کردند، اما امروزه با پیشرفت علوم روانشناسی و رفتاری، تأکید می‌شود که این کودکان باید در همان محیط طبیعی خود پرورش یابند و درمان شوند. جداسازی این افراد نه‌تنها کمکی به بهبود آن‌ها نمی‌کند، بلکه می‌تواند آسیب‌های بیشتری به همراه داشته باشد.