خطرات افزایش بیش از حد وزن در بارداری و راههای کنترل آن
کارشناس مامایی گفت: عوارض افزایش وزن بیش از حد شامل افزایش خطر دیابت بارداری، افزایش خطر فشار خون بالا، تولد نوزاد با وزن بالا (ماکروزومی) است که میتواند زایمان را دشوار کند.
زهرا لطیفی توبکانلو، ماما در گفتگو با خبرنگار مهر به بررسی مقدار استاندارد افزایش وزن در بارداری پرداخت و گفت: میزان مجاز افزایش وزن به شاخص توده بدنی (BMI) مادر قبل از بارداری بستگی دارد.
وی ادامه داد: برای یک مادر با وزن نرمال، افزایش وزن بین ۱۱ تا ۱۶ کیلوگرم (و در برخی پروتکلها تا ۱۸ کیلوگرم) قابل قبول است. نکته مهم آن است که افزایش وزن سریع در سه ماهه اول (مثلاً یک کیلوگرم در هفته) میتواند نشانهای از مشکل باشد و نیازمند بررسی است.
عوامل خطر و عوارض افزایش وزن بیش از حد
لطیفی در خصوص دلایل افزایش وزن غیرطبیعی گفت: عوامل متعددی در این زمینه دخیل هستند که میتوان به سابقه خانوادگی چاقی، رژیم غذایی نامناسب و کمتحرکی و تغییرات هورمونی بهویژه پس از رفع حالت تهوع معمولاً بعد از هفته ۱۶ اشاره کرد.
وی در خصوص پیامدهای این موضوع هشدار داد: عوارض افزایش وزن بیش از حد شامل افزایش خطر دیابت بارداری، افزایش خطر فشار خون بالا، تولد نوزاد با وزن بالا (ماکروزومی) است که میتواند زایمان را دشوار کند و مشکلات استخوانی و مفصلی برای مادر ایجاد کند.
اصول تغذیه و نقش مکملها
این ماما با ارائه راهنماییهای تغذیهای، تصریح کرد: مصرف کربوهیدراتهای ساده مثل شیرینی و نان سفید و چربیهای اشباع باید کاهش یابد. افزایش مصرف سبزیجات و پروتئینهای سالم توصیه میشود. همچنین محدودیت مصرف منابع ویتامین A (مانند جگر) به دلیل خطر سمیت جنینی، نه به خاطر وزن، ضروری است.
وی در خصوص نگرانی مادران درباره مکملها افزود: مصرف مکملهای ویتامین و مواد معدنی مانند آهن و اسید فولیک باعث افزایش وزن نمیشوند و ضروری هستند. قطع خودسرانه این مکملها خطرناک است. این مکملها باید طبق دستور پزشک به صورت روزانه مصرف شوند. وزنگیری باید از طریق رژیم غذایی کنترل شود، نه قطع مکملهای ضروری.
پایش منظم و ارجاع به متخصص
لطیفی در خصوص پیگیری پزشکی گفت: مادران باید هر دو هفته تحت نظر پزشک باشند تا روند وزنگیری بررسی شود. اگر مادر دچار افزایش وزن سریع شود، سابقه دیابت بارداری داشته باشد یا BMI بالایی در ابتدا داشته باشد، ارجاع به متخصص تغذیه برای تنظیم رژیم غذایی شخصیسازیشده ضروری است.
وی راهکارهای عملی برای مدیریت وزن در بارداری پیشنهاد داد و افزود: مشاوره پیش از بارداری یعنی بهینهسازی وزن قبل از اقدام به بارداری، رژیم غذایی متعادل مانند مصرف پروتئینهای گیاهی و افزایش فیبر از طریق سبزیجات مهم است.
این ماما اضافه کرد: مصرف یک لیوان آب قبل از غذا میتواند به احساس سیری و کنترل حجم غذا کمک کند. همچنین انجام ورزشهای ملایم و مناسب بارداری مانند پیادهروی با تأیید پزشک اهمیت دارد. ضمن اینکه کنترل اشتها یعنی آگاهی از تغییرات هورمونی و مدیریت اشتها به جای پرخوری احساسی باید مورد توجه باشد.
