پایان یک قرن تردید علمی؛ کهنترین هنر غاری بریتانیا از دل عصر یخبندان سر برآورد/ بازگشت یک شاهکار پارینهسنگی
پژوهشگران بریتانیایی و اروپایی با بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته تاریخگذاری و تحلیل مواد، پس از نزدیک به یک قرن مناقشه علمی، اصالت نقوش سرخرنگ غار «بیکن هول» در جنوب ولز را تایید کردند؛ کشفی که نهتنها قدیمیترین اثر هنری غاری شناختهشده در بریتانیا، بلکه یکی از کهنترین شواهد بیان نمادین انسان در شمالغرب اروپا به شمار میرود و میتواند درک پژوهشگران از زیست، اندیشه و جهانبینی جوامع پارینهسنگی را دگرگون سازد.
به گزارش خبرنگار میراثآریا، نتایج یک پژوهش بینالمللی که بهتازگی در نشریه علمی Quaternary منتشر شده است، پرده از یکی از مهمترین بازنگریهای علمی در تاریخ باستانشناسی بریتانیا برداشته و سرانجام به مناقشهای نزدیک به یک قرن پایان داده است. بر اساس این پژوهش، مجموعه خطوط سرخرنگ موجود در غار «بیکن هول» واقع در شبهجزیره گوئر در جنوب ولز، نه حاصل فرآیندهای طبیعی زمینشناختی، بلکه اثری اصیل از هنر انسانهای عصر پارینهسنگی است.
این کشف اکنون به عنوان قدیمیترین هنر غاری شناختهشده در بریتانیا و شمالغرب اروپا شناخته میشود؛ جایگاهی که اهمیت آن فراتر از یک یافته محلی بوده و میتواند فصل تازهای در مطالعات مربوط به خاستگاه هنر، تفکر نمادین و حضور انسانهای شکارگر ـ گردآورنده در شمال اروپا بگشاید.
داستان این نقوش به سال ۱۹۱۲ بازمیگردد؛ زمانی که دو باستانشناس برجسته، «ویلیام سولاس» و «آنری برویل»، برای نخستین بار این خطوط سرخرنگ را در دیواره غار شناسایی کردند. آنان از همان ابتدا این آثار را حاصل فعالیت انسانهای پیشاتاریخی دانستند. با این حال، در سال ۱۹۲۸ گروهی دیگر از پژوهشگران نظریهای متفاوت ارائه کردند و مدعی شدند که این خطوط در نتیجه نشت طبیعی اکسید آهن از ساختار سنگی غار شکل گرفتهاند. این تفسیر موجب شد ارزش باستانشناختی این یافته به حاشیه رانده شود و برای دههها از جریان اصلی پژوهشهای علمی کنار گذاشته شود.
اکنون تیمی بینالمللی به سرپرستی «جورج نش»، از متخصصان برجسته هنرهای پارینهسنگی، با بهرهگیری از فناوریهای نوین تصویربرداری، مطالعات میکروسکوپی و آزمایشهای ژئوشیمیایی، این پرونده تاریخی را بار دیگر گشوده است. پژوهشگران طی چندین فصل بررسی میدانی و آزمایشگاهی بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴، ساختار رنگدانهها، نحوه استقرار خطوط و لایههای معدنی شکلگرفته بر روی نقوش را مورد مطالعه قرار دادند.
یافتههای این پژوهش نشان میدهد رنگ مورد استفاده در این آثار از ماده معدنی هماتیت یا اکسید آهن به دست آمده و خطوط موجود بهصورت موازی، هدفمند و با فواصل نسبتا یکنواخت ترسیم شدهاند؛ ویژگیهایی که از منظر علمی با فرآیندهای طبیعی سازگار نیست و از مداخله آگاهانه انسان حکایت دارد. افزون بر این، آثار انگشت، لکههای رنگ و نشانههای اجرایی مرتبط با خلق اثر نیز در مجاورت نقوش شناسایی شده است که فرضیه منشأ انسانی آنها را بهطور قاطع تقویت میکند.
برای تعیین قدمت این آثار، دانشمندان از روش پیشرفته تاریخگذاری اورانیوم ـ توریم بر روی لایههای کلسیتی تشکیلشده پس از اجرای نقاشیها استفاده کردند. نتایج به دست آمده نشان میدهد این نقوش حداقل بین ۱۵ هزار و ۷۰۰ تا ۱۸ هزار و ۳۰۰ سال قدمت دارند و محتملترین برآورد علمی، سن تقریبی ۱۷ هزار و ۱۰۰ سال را برای آنها پیشنهاد میکند. این بازه زمانی به اواخر عصر یخبندان و دوره بازگشت تدریجی انسان به بخشهایی از سرزمین بریتانیا پس از عقبنشینی یخچالهای طبیعی تعلق دارد.
پژوهشگران بر این باورند که غار بیکن هول احتمالا کارکردی فراتر از یک پناهگاه معمولی داشته است. نبود شواهد روشن از سکونت دائمی انسان در این مکان، این احتمال را تقویت میکند که غار مزبور فضایی آیینی، نمادین یا مرتبط با مناسک اجتماعی و باورهای جوامع پارینهسنگی بوده باشد؛ فضایی که در آن هنر به مثابه ابزاری برای انتقال مفاهیم، هویت جمعی یا ارتباط با جهان پیرامون ایفای نقش میکرده است.
جورج نش، سرپرست این پروژه، این کشف را یکی از مهمترین دستاوردهای باستانشناسی سال ۲۰۲۶ توصیف کرده و معتقد است نتایج این پژوهش میتواند نگاه رایج به حضور انسانهای پارینهسنگی در بریتانیا و ظرفیتهای فرهنگی و هنری آنان را به شکل بنیادین بازتعریف کند.
به گفته او، این خطوط احتمالا بخشی از یک نظام پیچیده نمادین یا ارتباطی بودهاند؛ نظامی که اگرچه معنای دقیق آن برای انسان امروز ناشناخته باقی مانده، اما از سطح بالای تفکر انتزاعی و توانایی بیان مفاهیم در جوامع ماقبل تاریخ حکایت دارد.
انتهای پیام/
