مالیات پنهان بنزین بیکیفیت
کمبود کیفیت بنزین در ایران دیگر فقط به افت شتاب خودرو یا افزایش مصرف سوخت محدود نمیشود. با افزایش سهم خودروهای توربوشارژ و موتورهای کمحجم با نسبت تراکم بالا، استفاده از بنزین با اکتان پایین میتواند هزینههایی چند صد میلیون تومانی به مالکان خودرو تحمیل کند؛ هزینهای که از افزایش مصرف سوخت آغاز میشود و تا تعمیر موتور و افت قیمت خودرو در بازار دست دوم ادامه پیدا میکند.
به گزارش اکوایران، طی سالهای اخیر ترکیب بازار خودرو ایران به شکل محسوسی تغییر کرده است. خودروهای توربوشارژ و پیشرانههای مدرن که برای دستیابی به توان بیشتر و مصرف سوخت کمتر طراحی شدهاند، سهم بیشتری از بازار را در اختیار گرفتهاند. اما این تغییر یک چالش بزرگ را نیز به همراه آورده است؛ کیفیت سوخت.
بخش قابل توجهی از این موتورها برای عملکرد استاندارد به بنزینی با عدد اکتان ۹۵ یا بالاتر نیاز دارند، در حالی که بنزین معمولی عرضهشده در جایگاههای کشور معمولا عدد اکتانی پایینتر دارد. نتیجه این اختلاف، پدیدهای به نام «ناک موتور» یا احتراق زودرس است؛ اتفاقی که در ظاهر شاید تنها با صدایی شبیه تقتق از موتور آغاز شود، اما در صورت تکرار میتواند به یکی از پرهزینهترین مشکلات فنی خودرو تبدیل شود.
استفاده از بنزین با اکتان پایین، سیستم مدیریت موتور را وادار میکند برای جلوگیری از آسیب، زمان جرقهزنی را تغییر دهد. نتیجه این فرآیند، کاهش توان موتور و در بسیاری از خودروها افزایش مصرف سوخت است.
بر اساس نتایج یکی از آزمایشهای انجمن خودروی آمریکا (AAA)، استفاده از سوخت با اکتان پایینتر از مقدار توصیهشده سازنده، در برخی خودروهای مدرن میتواند کاهش توان موتور و افزایش مصرف سوخت را به همراه داشته باشد.
اگر خودرویی به طور متوسط در هر ۱۰۰ کیلومتر ۱۰ لیتر بنزین مصرف کند و سالانه ۲۰ هزار کیلومتر پیمایش داشته باشد، تنها با افزایش حدود ۱۰ درصدی مصرف سوخت، سالانه نزدیک به ۲۰۰ لیتر بنزین بیشتر مصرف خواهد کرد.
راهحل ارزان هم ارزان نیست
برای بسیاری از مالکان خودروهای توربو، دو راه بیشتر باقی نمیماند؛ یا استفاده از بنزین وارداتی با قیمتهایی که در بازار آزاد گاه به دهها هزار تومان برای هر لیتر میرسد، یا استفاده از مکملهای افزایشدهنده اکتان.
با این حال، فعالان بازار معتقدند مکملهای موجود نیز همیشه قادر نیستند عدد اکتان بنزین داخلی را به سطح مورد نیاز بسیاری از موتورهای مدرن برسانند و علاوه بر آن، هزینه استفاده مداوم از این محصولات نیز قابل توجه است.
اما افزایش مصرف سوخت، تنها بخش کوچکی از هزینه استفاده از بنزین بیکیفیت است.ناک مداوم باعث افزایش شدید فشار و دمای داخل سیلندر میشود. در صورت تداوم این وضعیت، احتمال آسیب دیدن پیستون، رینگ، سوپاپها یا حتی شاتون وجود دارد؛ آسیبهایی که معمولا با تعمیرات اساسی موتور پایان مییابد.
بررسی قیمتهای بازار تعمیرات نشان میدهد هزینه بازسازی کامل موتور بسیاری از خودروهای توربوشارژ چینی، بسته به نوع خودرو و میزان خسارت، میتواند بین ۶۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان باشد. در خودروهای اروپایی و لوکس، این رقم به مراتب بیشتر است.
حتی اگر مالک خودرو هزینه تعمیر را پرداخت کند، ماجرا به پایان نمیرسد.در بازار خودروهای کارکرده، خودرویی که سابقه باز شدن موتور یا تعمیر اساسی داشته باشد، معمولا با افت ارزش قابل توجهی مواجه میشود. فعالان بازار میگویند بسته به نوع خودرو، این افت قیمت میتواند بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان یا حتی بیشتر باشد؛ زیرا بسیاری از خریداران، خودروهای دارای سابقه تعمیر موتور را پرریسکتر ارزیابی میکنند.
