فکتچک | آیا فیلترینگ امنیت را افزایش میدهد؟
«فیلترینگ امنیت را بیشتر میکند» یکی از رایجترین استدلالهای موافقان محدودسازی اینترنت در کشور است؛ استدلالی که طی سالهای اخیر بهویژه هنگام وقوع حملات سایبری، بارها تکرار شده است. اما آیا شواهد فنی و تجربههای عملی این ادعا را تأیید میکنند؟ در این گزارش راستیآزمایی، مهمترین ادعاهای مطرحشده از سوی چهار کارشناس فناوری و امنیت سایبری در میزگرد خبرآنلاین را در کنار شواهد فنی و دادههای موجود بررسی میکنیم.
نگار علی– مدافعان فیلترینگ معتقدند محدودسازی اینترنت، مسدود کردن دسترسی کاربران به برخی سرویسها و حتی قطع اینترنت بینالملل، میتواند سطح امنیت سایبری کشور را افزایش دهد و از حملات هکری جلوگیری کند.
بررسی شواهد نشان میدهد تاکنون هیچ سند عمومی معتبری منتشر نشده که ثابت کند فیلترینگ بهتنهایی موجب افزایش امنیت سایبری شده است. در مقابل، مطالعات امنیت اطلاعات و تجربههای عملی نشان میدهد این سیاست میتواند پیامدهای ناخواستهای نیز ایجاد کند؛ از جمله افزایش استفاده از VPNهای ناشناس، تأخیر در دریافت بهروزرسانیهای امنیتی و گسترش سطح حمله. البته در برخی شرایط خاص، محدودسازی موقت بخشی از ترافیک شبکه ممکن است به مدیریت یک بحران امنیتی کمک کند، اما این موضوع با فیلترینگ گسترده و دائمی تفاوت دارد.
میلاد نوری: «فیلترینگ کاربران را به نصب میلیونها بدافزار سوق داده است»
میلاد نوری، برنامهنویس، معتقد است فیلترینگ باعث شده میلیونها کاربر برای دسترسی به اینترنت از VPNها و نرمافزارهای ناشناس استفاده کنند؛ برنامههایی که بخشی از آنها آلوده به بدافزار هستند و دستگاه کاربران را به «زامبی» تبدیل میکنند. این ادعا از نظر فنی مبنای قابل قبولی دارد.
در امنیت سایبری سالهاست هشدار داده میشود که دانلود VPN از منابع نامعتبر، یکی از مهمترین مسیرهای آلودگی تلفن همراه به بدافزار است. بسیاری از این برنامهها مجوزهای گسترده دریافت میکنند، اطلاعات کاربران را جمعآوری میکنند یا حتی دستگاه را به بخشی از شبکههای موسوم به Botnet تبدیل میکنند.
وحید فرید: «VPN در ایران از ابزار امنیتی به ابزار ضدامنیتی تبدیل شده است»
وحید فرید، پژوهشگر امنیت شبکه، میگوید VPN که در بسیاری از کشورها ابزاری برای افزایش امنیت ارتباطات است، در ایران به دلیل اجبار کاربران به استفاده از نمونههای ناشناس، به یک تهدید امنیتی تبدیل شده است. این ادعا با اصول امنیت اطلاعات همخوانی دارد.
VPN ذاتاً فناوری ناامنی نیست؛ برعکس، شرکتها و سازمانها سالهاست از آن برای رمزنگاری ارتباطات استفاده میکنند. اما استفاده از VPNهای رایگان و ناشناس که هویت توسعهدهنده آنها مشخص نیست، یکی از مهمترین ریسکهای امنیتی محسوب میشود.
بنابراین مشکل، اصل فناوری VPN نیست، بلکه استفاده اجباری از نسخههای نامطمئن و غیرقابل اعتماد است.
حامد بیدی: «قطع اینترنت مانع حملات سایبری نمیشود»
حامد بیدی معتقد است تجربه سالهای اخیر نشان داده قطع اینترنت و سیاستهایی مانند «ایراناکسس» نتوانسته از وقوع حملات سایبری جلوگیری کند. شواهد موجود تا حد زیادی این ادعا را تأیید میکنند.
در سالهای گذشته، حملات سایبری متعددی علیه سامانههای داخلی، از جمله جایگاههای سوخت، نهادهای دولتی، شرکتهای خصوصی و زیرساختهای بانکی گزارش شده است؛ بخشی از این حملات در شرایطی رخ داده که محدودیتهای شدید اینترنت نیز برقرار بوده است.
از سوی دیگر، متخصصان امنیت سایبری تأکید میکنند مهاجمان در بسیاری از موارد از قبل به شبکه نفوذ کردهاند یا از مسیرهای داخلی حمله را ادامه میدهند؛ بنابراین قطع اینترنت الزاماً مانع ادامه حمله نمیشود.
رضا الفتنسب: «فیلترینگ امنیت کسبوکارها را افزایش نداده است»
رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی میگوید تاکنون هیچ نتیجه مثبتی از منظر امنیت برای کسبوکارها مشاهده نشده و بخش خصوصی همچنان با چالشهای امنیتی روبهرو است. در سالهای اخیر حملات سایبری علیه شرکتهای اینترنتی و استارتاپهای ایرانی ادامه داشته و شواهد عمومی نشان نمیدهد فیلترینگ باعث کاهش این حملات شده باشد.
بررسی ادعاهای مطرحشده در این میزگرد نشان میدهد بیشتر استدلالها بر یک نکته مشترک تأکید دارند: امنیت سایبری با محدودسازی دسترسی کاربران به اینترنت لزوماً افزایش پیدا نمیکند.
در مقابل، بسیاری از کارشناسان امنیت اطلاعات معتقدند امنیت پایدار بیش از هر چیز به عواملی مانند:
- بهروزرسانی مداوم نرمافزارها
- آموزش کاربران
- استفاده از نرمافزارهای معتبر
- مدیریت حرفهای رخدادهای امنیتی
- تقویت زیرساختهای دفاع سایبری
وابسته است، نه صرفاً مسدودسازی دسترسی به سرویسهای اینترنتی.
بررسی ادعاهای مطرحشده در این میزگرد و مقایسه آنها با اصول پذیرفتهشده امنیت سایبری نشان میدهد هیچ شواهد معتبری وجود ندارد که ثابت کند فیلترینگ بهتنهایی امنیت سایبری را افزایش میدهد. در مقابل، کارشناسان حاضر استدلال کردند که محدودسازی اینترنت، کاربران را به استفاده از ابزارهای نامعتبر و فیلترشکنهای آلوده سوق میدهد، دریافت بهروزرسانیهای امنیتی را مختل میکند، مدیریت رخدادهای امنیتی را دشوارتر میسازد و حتی میتواند سطح حمله را گسترش دهد.
ادعای کلی مبنی بر اینکه «فیلترینگ، امنیت را بیشتر میکند» با شواهد فنی و استدلالهای ارائهشده در این میزگرد پشتیبانی نمیشود و دستکم در روایت کارشناسان حاضر، نتیجهای معکوس به همراه داشته است؛ از همین رو، این ادعا در چارچوب این راستیآزمایی «گمراهکننده» ارزیابی میشود.
۲۲۷۲۲۷
