راز زمینشناختی «گذرگاه غولها» پس از ۶۰ میلیون سال فاش شد/ میراث جهانی یونسکو زاده یک ابررویداد آتشفشانی
پژوهش تازه دانشمندان بریتانیایی و ایرلندی، پرده از منشا واقعی یکی از شگفتانگیزترین میراثهای طبیعی جهان برداشت؛ نتایج این مطالعه نشان میدهد محوطه طبیعی «گذرگاه غولها» در ایرلند شمالی، نه حاصل افسانههای کهن، بلکه محصول یک رویداد آتشفشانی عظیم و فرامنطقهای در حدود ۶۰ میلیون سال پیش است؛ کشفی که میتواند روایت علمی شکلگیری این اثر ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو را بازنویسی کند.
به گزارش خبرنگار میراثآریا، دانشمندان در تازهترین پژوهشهای زمینشناسی اعلام کردند که محوطه طبیعی «گذرگاه غولها»، یکی از شناختهشدهترین میراثهای طبیعی جهان، در نتیجه یک سامانه آتشفشانی عظیم و گسترده در حدود ۶۰ میلیون سال پیش شکل گرفته است؛ یافتهای که افقهای جدیدی را در شناخت تاریخ زمینشناختی شمال اقیانوس اطلس و منشأ این پدیده کمنظیر طبیعی میگشاید.
این محوطه که در فهرست میراثجهانی یونسکو به ثبت رسیده، با بیش از ۴۰ هزار ستون بازالتی چندضلعی، از شاخصترین جلوههای میراث طبیعی جهان به شمار میرود و سالانه هزاران پژوهشگر، زمینشناس و گردشگر را از سراسر جهان به خود جذب میکند. در حالی که افسانههای کهن ایرلندی، پیدایش این ستونهای سنگی را به غولی اسطورهای به نام «فین مککول» نسبت میدهند، شواهد علمی جدید تصویری متفاوت و بسیار پیچیدهتر از منشأ این چشمانداز منحصربهفرد ارائه میدهد.
بر اساس نتایج پژوهش مشترک «سازمان زمینشناسی بریتانیا» و «سازمان زمینشناسی ایرلند شمالی»، محققان با بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته تاریخگذاری زمینشناختی موفق شدهاند بازه زمانی دقیقتری برای فعالیتهای آتشفشانی منطقه تعیین کنند. یافتههای این تحقیق نشان میدهد فرآیند شکلگیری سنگهای آتشفشانی این ناحیه طی حدود ۵.۵ میلیون سال رخ داده است؛ رقمی که در مقایسه با برآوردهای پیشین، نزدیک به هشت میلیون سال کوتاهتر بوده و بازنگری مهمی در جدول زمانی تحولات زمینشناختی منطقه محسوب میشود.
دانشمندان تاکید میکنند که «گذرگاه غولها» تنها بخشی از یک سامانه آتشفشانی بسیار گسترده بوده است؛ سامانهای که آثار آن امروز در گسترهای وسیع از ایرلند شمالی و اسکاتلند تا گرینلند و جزایر فارو قابل مشاهده است. به باور پژوهشگران، این فعالیتهای آتشفشانی همزمان با مراحل آغازین گشایش اقیانوس اطلس شمالی رخ داده و یکی از بزرگترین رخدادهای زمینشناختی دوره پالئوژن را رقم زده است.
مطالعات جدید نشان میدهد در آن دوران، حجم عظیمی از مواد مذاب از طریق شکافهای پوسته زمین به سطح راه یافته و پس از سرد شدن تدریجی، الگوهای هندسی منظم و کمنظیری را پدید آوردهاند. انقباض حرارتی سنگهای بازالتی در فرآیند سرد شدن سبب شکلگیری ستونهای چندضلعی شده است؛ ستونهایی که عمدتاً ششضلعی هستند، اما نمونههای چهارضلعی، پنجضلعی و هفتضلعی نیز در میان آنها مشاهده میشود و بر ارزش علمی این پدیده طبیعی میافزاید.
پژوهشگران معتقدند نتایج این مطالعه فراتر از روشنسازی تاریخ زمینشناسی ایرلند شمالی است و میتواند به درک دقیقتر سازوکار یکی از مهمترین رویدادهای آتشفشانی جهان در مقیاس سیارهای کمک کند. این کشف همچنین جایگاه «گذرگاه غولها» را نه تنها بهعنوان یک جاذبه برجسته گردشگری و میراثطبیعی جهانی، بلکه بهمثابه آزمایشگاهی طبیعی برای مطالعه تاریخ تحولات زمین، بیش از پیش برجسته میسازد.
انتهای پیام/
