دیپلماسی استانی بازوی دیپلماسی ملی؛ یزد ظرفیت نقشآفرینی منطقهای دارد
یزد- رئیس نمایندگی وزارت امور خارجه در استان یزد گفت: دیپلماسی استانی به معنای تمرکززدایی از سیاست خارجی نیست بلکه ابزاری هوشمند برای تقویت دیپلماسی ملی و فعالسازی ظرفیتهای منطقهای است.
سید عبدالرضا موسوی بفروئی در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به تحولات نظام بینالملل اظهار کرد: در نظم نوین جهانی، دیپلماسی دیگر محدود به سطوح رسمی و پایتختها نیست، بلکه به شبکهای گسترده از تعاملات چندلایه میان دولتها، ملتها، نهادهای محلی و بازیگران غیردولتی تبدیل شده است.
وی افزود: در چنین شرایطی، «دیپلماسی استانی» بهعنوان یکی از رویکردهای نوین وزارت امور خارجه، جایگاهی مهم در تکمیل و تقویت دیپلماسی ملی پیدا کرده و بهمثابه بازوی اجرایی دیپلماسی عمومی در سطح داخلی عمل میکند.
موسوی بفروئی ادامه داد: تجربه کشورهایی مانند چین، هند و ترکیه نشان میدهد فعالسازی ظرفیت استانها و ایالتها در عرصه دیپلماسی اقتصادی میتواند قدرت ملی را چند برابر کند و ما نیز باید از توان و مزیت استانها برای تحقق اهداف سیاست خارجی بهره بگیریم.
وی بیان کرد: هر استان باید متناسب با موقعیت جغرافیایی، فرهنگی و اقتصادی خود، راهبردی ویژه در حوزه دیپلماسی اقتصادی و فرهنگی دنبال کند. البته سیاست خارجی، امری حاکمیتی است که در پایتخت تدوین میشود، اما استانها میتوانند بازوان قوی و مؤثری برای اجرای دیپلماسی در مناطق همجوار خود باشند.
دیپلماسی استانی، ابزار تقویت دیپلماسی ملی
رئیس نمایندگی وزارت امور خارجه در استان یزد با تأکید بر اینکه همه بخشها و نهادها باید برای شناسایی، شناساندن و بهرهبرداری از ظرفیتهای استانها همکاری کنند، گفت: دیپلماسی استانی به معنای تمرکززدایی از سیاست خارجی نیست، بلکه ابزاری هوشمندانه برای تقویت دیپلماسی ملی و فعالسازی ظرفیتهای منطقهای است.
وی با اشاره به دستاوردهای ایران در توسعه روابط اقتصادی با همسایگان عنوان کرد: ایران در سالهای اخیر، بهویژه در توسعه روابط اقتصادی با کشورهای همسایه، پیشرفتهای قابلتوجهی داشته است و کشورهایی همچون عراق، امارات، ترکیه، افغانستان و عمان از مهمترین مقاصد صادرات غیرنفتی ایران به شمار میروند.
موسوی بفروئی تصریح کرد: همچنین رشد صادرات خدمات فنی و مهندسی و توسعه گردشگری سلامت، نشاندهنده ظرفیت بالای کشور در تعاملات منطقهای است و دیپلماسی استانی میتواند این روند را تقویت کرده و به سازوکاری مؤثر برای توسعه روابط اقتصادی، فرهنگی و علمی میان استانها و کشورهای هدف تبدیل شود.
وی اضافه کرد: این رویکرد با مردمیسازی و بومیسازی سیاست همسایگی، ظرفیتهای مغفولمانده را فعال کرده و چالشهای تاریخی را به فرصتهای پایدار توسعه تبدیل میکند.
وی با بیان اینکه در ساختار جدید، نقش وزارت امور خارجه بهعنوان سیاستگذار کلان همچنان حفظ میشود، گفت: نکته کلیدی این است که اجرا و عملیات میدانی میتواند در سطح استانها بهتر از مرکز شکل گیرد.
رئیس نمایندگی وزارت امور خارجه در استان یزد ادامه داد: استانها در این مدل، به بازوهای خط مقدم و اجرایی وزارت امور خارجه تبدیل میشوند و میتوانند واکنش سریعتری به نیازهای بازار و طرف مقابل نشان دهند.
موسوی بفروئی درباره حوزههای عملیاتی دیپلماسی استانی اظهار کرد: در بستر دیپلماسی عمومی، حوزههایی همچون دیپلماسی فرهنگی، علمی، شهری و ورزشی امکان عملیاتی شدن در سطح استانها را پیدا میکنند.
وی افزود: دیپلماسی فرهنگی با تکیه بر ظرفیتهای تمدنی و هویتی استانها، زمینهساز اعتمادسازی میان ملتهاست، دیپلماسی علمی از طریق ارتباط دانشگاهها و مراکز پژوهشی بستر توسعه همکاریهای فناورانه را فراهم میکند، دیپلماسی شهری نیز با محوریت شهرداریها و از طریق انعقاد تفاهمنامههای خواهرخواندگی میان شهرها فعال میشود و دیپلماسی ورزشی با بهرهگیری از زبان مشترک ورزش، ارتباطی مؤثر میان ملتها برقرار میسازد.
دیپلماسی اقتصادی از مهمترین ارکان دیپلماسی استانی است
وی دیپلماسی اقتصادی را یکی از مهمترین ارکان دیپلماسی استانی دانست و گفت: این حوزه در قالب اقداماتی همچون اعزام و پذیرش هیأتهای تجاری، بازدید سفرا و رایزنان بازرگانی و توسعه همکاریهای سرمایهگذاری و صادراتی نمود پیدا میکند.
موسوی بفروئی افزود: این تعاملات فرصت ارزشمندی برای معرفی ظرفیتهای محلی و ایجاد ارتباط مستقیم میان فعالان اقتصادی و تصمیمگیران بینالمللی فراهم میکند.
وی همچنین برگزاری نشستهای تخصصی، همایشهای اقتصادی، فرهنگی و دیپلماسی عمومی در سطح استانها را عامل همافزایی میان دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی دانست و تصریح کرد: این نشستها زمینهساز تدوین راهبردهای عملیاتی میشود.
رئیس نمایندگی وزارت امور خارجه در استان یزد با اشاره به تجربه برخی استانها گفت: برگزاری نشستهای دیپلماسی استانی در استانهایی مانند خراسان رضوی و فارس نشاندهنده عزم جدی وزارت امور خارجه برای نهادینهسازی این رویکرد در کشور بوده است.
استانداریها نقش کلیدی در پیشبرد دیپلماسی استانی دارند
وی با تأکید بر نقش نهادهای استانی در تحقق این رویکرد گفت: شهرداریها با توسعه دیپلماسی شهری، دانشگاهها و پارکهای علم و فناوری با تقویت دیپلماسی علمی و دستگاههای اجرایی با شناسایی مزیتهای نسبی، میتوانند بهصورت هماهنگ در تحقق اهداف دیپلماسی استانی نقشآفرینی کنند.
موسوی بفروئی افزود: در این میان، استانداریها نقشی کلیدی و مهم در هر استان ایفا خواهند کرد.
وی درباره تفاوت ظرفیت استانها نیز بیان کرد: ویژگیهای جغرافیایی استانها در نوع کارکرد دیپلماسی استانی مؤثر است؛ استانهای مرزی با توجه به همجواری با کشورهای همسایه، از ظرفیت ویژهای در توسعه تجارت، تعاملات فرهنگی و ارتقای امنیت منطقهای برخوردارند.
رئیس نمایندگی وزارت امور خارجه در استان یزد ادامه داد: بازارچههای مرزی، تردد مسافری و گردشگری از جمله ابزارهایی هستند که میتوانند مرزها را به کانونهای توسعه و صلح تبدیل کنند.
یزد نمونهای قابل توجه در دیپلماسی استانی است
وی گفت: در مقابل، استانهای مرکزی با برخورداری از زیرساختهای صنعتی و خدماتی، نقش پشتیبان عمده اقتصادی در تعاملات بینالمللی ایفا میکنند و در این میان استان یزد بهعنوان یکی از استانهای برخوردار از ظرفیتهای صنعتی، فرهنگی و علمی، نمونهای قابلتوجه در حوزه دیپلماسی استانی محسوب میشود.
موسوی بفروئی افزود: یزد در تعامل با استانهایی مانند کرمان، سیستان و بلوچستان و اصفهان میتواند در شکلدهی به دیپلماسی منطقهای جنوبشرق و مرکز کشور نقشآفرینی کند.
وی یکی از سازوکارهای مهم در این زمینه را ایجاد «شورای هماهنگی و مدیریت روابط خارجی استان» دانست و اظهار کرد: این شورا گامی مهم در جهت انسجامبخشی به فعالیتهای بینالمللی در سطح استانهاست و میتواند با ایجاد هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی و نهادهای مرتبط، مسیر فعالیتهای خارجی استان را هدفمند و اثربخش سازد.
رئیس نمایندگی وزارت امور خارجه در استان یزد گفت: خوشبختانه این شورا در استان یزد از سال ۱۴۰۴ مجدداً شروع به کار کرده است.
یزد قلب ایران؛ پل ارتباطی ایران با شرق و غرب جهان
وی افزود: در کنار این ساختار، تعامل مستمر با وزارت امور خارجه، بهرهگیری از ظرفیت نمایندگیهای سیاسی کشور در خارج و برگزاری نشستها و رویدادهای تخصصی، از جمله اقداماتی است که میتواند جایگاه دیپلماسی استانی را در استانهایی مانند یزد بیش از پیش تقویت کند.
موسوی بفروئی در پایان تأکید کرد: دیپلماسی استانی نهتنها مکمل دیپلماسی ملی، بلکه یکی از ابزارهای کلیدی در تحقق توسعه متوازن و پایدار کشور است.
وی خاطرنشان کرد: با اتخاذ رویکردی جامع و همافزا، میتوان استانها را به بازیگران فعال در عرصه بینالمللی تبدیل کرد و از ظرفیتهای متنوع آنها در مسیر پیشرفت کشور بهرهبرداری کرد.
رئیس نمایندگی وزارت امور خارجه در استان یزد تصریح کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری، ضرورت دارد دیپلماسی از چارچوبهای صرفاً متمرکز خارج شده و با تکیه بر توانمندیهای استانی، به جریانی فراگیر در سطح ملی تبدیل شود؛ جریانی که در آن، هر استان سهمی مشخص، فعال و مؤثر در تحقق اهداف کلان کشور ایفا کند.
وی گفت: دیپلماسی استانی، امروز دیگر یک ایده نیست، بلکه به واقعیتی در حال تحقق در ساختار دیپلماسی کشور تبدیل شده است.
