دو نسخه برای صنعت خودرو؛ رقابت‌گریزی ایرانی یا رقابت‌پذیری ژاپنی
در حالی که سیاست‌گذار ایرانی سالیان سال با حذف رقیب از خودروساز داخلی حمایت کرد، نیسان اعلام کرده رقابت با برندهای چینی را فرصتی برای بهبود کیفیت و حفظ سهم بازار است؛ دو نگاه متفاوت به یک صنعت.
به گزارش اکوایران در حالی که در ایران سیاست‌گذار صنعت خودرو عملاً با افزایش تعرفه‌ها، محدودیت واردات و حذف رقبا تلاش می‌کند تا از خودروسازان داخلی حمایت کند و هرگونه تهدید خارجی را مهار کند، چشم‌انداز جهانی خودروسازی متفاوت از این رویکرد انحصارگرانه است. آخرین اظهارنظر یک از مدیران نیسان در رسانه ژاپن‌تایمز به‌وضوح نشان می‌دهد که در رقابت‌های بزرگ جهان، شرکت‌های موفق نه با دوری از رقابت بلکه با مواجهه و رقابت کردن با رقبای قدرتمند، سعی در پیشرفت و توسعه دارند.
کریستین مونیِه، رئیس نیسان در آمریکا، در پاسخ به ورود فزاینده برندهای خودروی چین به بازارهای آمریکای لاتین و سایر کشورها تاکید کرد که نیسان نه تنها از رقابت با خودروسازان چینی نمی‌ترسد، بلکه آن را فرصتی برای بهبود کیفیت محصولات، خدمات و تجربه مشتری می‌داند. به گفته او، “رقابت چیز بدی نیست” و وظیفه نیسان این است که محصولی بهتر از رقبا به مشتری ارائه دهد تا بتواند سهم خود را حفظ کند.
این رویکرد در تضاد آشکار با رویه سیاست‌گذار خودروی ایران است، جایی که به‌جای قرار دادن مصرف‌کننده در مرکز تصمیم‌گیری، صنعت داخلی با تعرفه‌های بالا از رقابت خارجی محافظت می‌شود. سال‌هاست که بازار ایران به‌واسطه ممنوعیت یا محدودیت واردات، تعرفه‌های سنگین و حمایت‌های دولتی از رقابت با برندهای جهانی محروم شده است، با این هدف که خودروسازان داخلی بتوانند بدون رقیب بیرونی بزرگ تولید کنند و توسعه یابند. اما تجربه جهانی نشان داده که حذف رقابت اغلب به تضعیف کیفیت، کاهش نوآوری و نارضایتی مصرف‌کننده منجر می‌شود، نه به پیشرفت واقعی.
رویکرد نیسان، اگرچه به‌نوعی آزمون و خطا برای شرکت ژاپنی در بازارهای خارجی است، اما بر این نکته پافشاری دارد که «رقابت» موتور توسعه و نوآوری است. در شرایطی که خودروسازان چینی با قیمت‌گذاری تهاجمی و حجم تولید بالا در حال گسترش جهانی هستند و حتی سهم بازار برندهای سنتی را تهدید می‌کنند، نیسان ترجیح می‌دهد به جای خروج یا اجتناب از رقابت، کیفیت و تجربه خود را ارتقا دهد. این دیدگاه به‌وضوح برخلاف سیاست‌های حمایتی بدون رقابت در ایران است که سال‌هاست ضعف ساختاری و ناتوانی در پاسخ به نیاز مصرف‌کننده را پنهان کرده‌اند.
اگر ایران واقعا به توسعه صنعت خودرو فکر می‌کند، باید میان محافظت از ریشه‌های ضعیف و تقویت توان رقابت‌پذیری واقعی یکی را انتخاب کند. تجربه نیسان نشان می‌دهد که مواجهه با رقابت نه تهدید، بلکه محرکی برای بهتر شدن است؛ در حالی که حذف رقبا اغلب به بلاک‌شدن در وضعیت موجود منجر می‌شود. این درس ساده اما مهمی است که سیاست‌گذاران ایرانی در انتخاب مسیر توسعه صنعتی باید جدی‌تر از همیشه مدنظر قرار دهند.
