تاثیر بحران‌های استرس‌زا بر چشم بیمار دیابتی به دلیل تغییر سطح قند خون

به گزارش خبرگزاری مهر، بیمارستان فارابی به عنوان قطب چشم‌پزشکی، همواره میزبان بیمارانی است که به دلیل دیابت دچار مشکلات بینایی شده‌اند.

پارگی عروق شبکیه: نوسانات شدید و ناگهانی قند خون همراه با افزایش فشار خون (که نتیجه طبیعی ترس و صدای انفجار است)، فشار مضاعفی بر مویرگ‌های ظریف شبکیه چشم وارد می‌کند. این امر می‌تواند منجر به خونریزی‌های ناگهانی در زجاجیه و تاری دید فوری شود.

تورم ماکولا (لکه زرد): افزایش قند خون باعث تجمع مایعات در عدسی چشم و ناحیه ماکولا می‌شود. بسیاری از بیماران در شرایط بحران جنگی گزارش می‌دهند که دیدشان به طور ناگهانی تار یا مه‌آلود شده است که این یک هشدار جدی از اِدم ماکولا است.

پیشرفت خاموش: حتی اگر آسیب در لحظه بحران خود را نشان ندهد، دوره‌های طولانی استرس جنگی، روند ابتلا به «رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو» (رشد عروق خونی غیرطبیعی در چشم) را ماه‌ها به جلو می‌اندازد.

بحران دارو؛ چالش مصرف و نگهداری انسولین در شرایط بحرانی

علاوه بر تغییرات هورمونی، شرایط محیطی جنگ، ممکن است مدیریت دارویی را تحت تاثیر قرار دهد.

قطع زنجیره سرد: انسولین برای حفظ اثربخشی باید در دمای یخچال (۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد) نگهداری شود. در شرایط قطعی برق ناشی از بمباران، انسولین‌ها ممکن است فاسد شده و مصرف آن‌ها هیچ تاثیری در کاهش قند خون نخواهد داشت.

تغییرات در دوز دارو: در شرایط جنگی ممکن است به هر دلیلی دسترسی به غذا محدود میشود. بیماری که داروی کاهنده قند یا انسولین مصرف کرده اما موفق به صرف وعده غذایی نشده است، در معرض خطر افت شدید قند خون (Hypoglycemia) قرار می‌گیرد که می‌تواند منجر به تشنج، کما و حتی آسیب‌های مغزی شود.

دستورالعمل پیشگیری و مدیریت دیابت در شرایط اضطراری

برای به حداقل رساندن آسیب‌های جسمی و چشمی در شرایط بحرانی، متخصصان غدد و چشم‌پزشکان رعایت پروتکل‌های زیر را برای بیماران دیابتی و خانواده‌هایشان توصیه می کنند.

کیف نجات دیابت (Diabetes Emergency Kit): هر بیمار دیابتی باید یک کیف ضدآب و قابل حمل شامل داروهای مصرفی مانند انسولین یا قرص قند، دستگاه تست قند خون (گلوکومتر)، نوارهای تست، باتری اضافه، قندهای سریع‌الجذب (مانند آب‌نبات یا ژل گلوکز) و یک کپی از پرونده پزشکی خود را همیشه آماده داشته باشد.

روش‌های جایگزین برای خنک نگه داشتن انسولین: در صورت قطعی برق به ویژه در هوای گرم، می‌توان ویال‌های انسولین را در کوزه‌های سفالی مرطوب، یا پیچیده در حوله‌های خیس در سایه نگهداری کرد تا از دمای محیط خنک‌تر بمانند. انسولین‌های در حال مصرف تا حدود ۲۸ روز در دمای اتاق (زیر ۲۵ درجه) قابل استفاده‌اند.

آب‌رسانی مداوم: استرس و قند خون بالا باعث دفع شدید آب از طریق ادرار می‌شود. نوشیدن آب فراوان برای رقیق کردن خون و کمک به کلیه‌ها جهت دفع قند اضافی در شرایط بحران حیاتی است.

محافظت فیزیکی از چشم‌ها: در محیط‌های پر گرد و غبار ناشی از آوار و انفجار، استفاده از عینک‌های محافظ برای جلوگیری از ایجاد عفونت یا خراش قرنیه در بیماران دیابتی (که روند ترمیم زخم در آن‌ها کندتر است) به شدت توصیه می‌شود.

مدیریت بیماری‌های متابولیک در قلب بحران، نیازمند آگاهی پیشگیرانه است. آسیب‌های چشمی و نوسانات قند خون ناشی از ترومای جنگ، اگرچه در نگاه اول تحت‌الشعاع جراحات فیزیکی قرار می‌گیرند، اما عوارض پنهان و بلندمدت آن‌ها می‌تواند کیفیت زندگی فرد را برای همیشه تحت تاثیر قرار دهد. معاینات اورژانسی چشم‌پزشکی بلافاصله پس از استقرار در شرایط امن، برای جلوگیری از آسیب های چشمی احتمالی ناشی از دیابت و تغییرات سطح قند خون، یک ضرورت غیرقابل انکار است.