بزرگترین دستاورد یک مستندساز، تغییر سبک زندگی مخاطب است/ «قهرمان» الهامبخش ورزش سالمندان
الهام آقالری، مستندساز، معتقد است بزرگترین دستاورد یک مستندساز زمانی رقم میخورد که فیلم بتواند تغییری مثبت در زندگی مخاطبان ایجاد کند.
الهام آقالری، مستندساز، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا درباره سوژه مستند «تنها کنار هم» با موضوع جنگ اسرائیل و ایران گفت: این فیلم روایت زندگی زنی است که همراه با نوههایش در کنار یکدیگر زندگی میکنند. من ۱۲ دقیقه از زندگی روزمره آنها را ثبت کردهام.
کارگردان «یک لقمه مهربانی» با اشاره به ظرفیت پلتفرمهای آنلاین گفت: نمایش آنلاین اتفاق مهمی برای سینمای مستند است، زیرا هر فیلمسازی پس از پایان تولید دوست دارد اثرش دیده شود. این پلتفرمها با فراهم کردن دسترسی مخاطبان بیشتر، فیلمها را از محدود شدن به جشنوارهها و نمایشهای محدود خارج میکنند.
او افزود: هرچه تعداد مخاطبان یک فیلم بیشتر باشند، رضایت فیلمساز نیز بیشتر خواهد بود، حتی اگر بخشی از بازخوردها انتقادی باشد، چراکه دیده شدن و شکلگیری گفتوگو درباره اثر اهمیت دارد. همچنین پس از دوران کرونا، با کاهش جشنوارهها، نشستها و ارتباط مستقیم فیلمسازان با مخاطبان، بخشی از فضای تبادل تجربه از بین رفته است و پلتفرمهای آنلاین تا حدی توانستهاند این خلأ را جبران و فرصت بیشتری برای نمایش آثار فراهم کنند.
کارگردان «سرنوشت بایگانی» درباره وضعیت تولید فیلمها گفت: تولید مستقل در شرایط امروز بسیار دشوار شده است. شخصاً بیش از یک سال است که روی یکی از پروژههایم کار میکنم و بخش عمده فیلمبرداری آن را به تنهایی انجام دادهام، اما برای ادامه مسیر، بهویژه در مراحل پستولید، همچنان به دنبال تهیهکننده و حامی مالی هستم، چراکه تدوین، صداگذاری، اصلاح رنگ، ساخت موسیقی و دیگر مراحل فنی هزینههای قابلتوجهی دارند.
آقالری با بیان اینکه تعریف فیلم مستقل در ایران با چالشهای جدی روبهرو است، افزود: بسیاری از فیلمسازان از تولید مستقل صحبت میکنند، اما واقعیت این است که بدون وجود حامی یا سرمایهگذار، تکمیل یک مستند حرفهای تقریباً امکانپذیر نیست. شاید بتوان مرحله فیلمبرداری را با امکانات شخصی انجام داد، اما ادامه مسیر بدون تأمین منابع مالی بسیار دشوار خواهد بود.
کارگردان «شهر زیبای من» با اشاره به تجربه شخصی خود ادامه داد: در مقطعی حتی مرکز گسترش اعلام کرده بود که از پروژههایی حمایت میکند که راش یا رافکات داشته باشند، اما زمانی که راش پروژه را آماده کردم، اعلام شد به دلیل محدودیتهای مالی امکان حمایت از فیلم وجود ندارد.
کارگردان «قهرمان» مهمترین چالش امروز مستندسازان را علاوه بر تولید، در حوزه عرضه و پخش آثار نیز دانست و گفت: یکی از مشکلات جدی، نبود پخشکنندگان حرفهای و تخصصی برای معرفی فیلمهای مستند در عرصه بینالمللی است. هنوز نتوانستهام پخشکنندهای پیدا کنم که با شناخت دقیق جشنوارهها و برنامهریزی تخصصی، مسئولیت معرفی یک فیلم مستند را بر عهده بگیرد و بسیاری از فیلمسازان ناچارند این مسیر را شخصاً طی کنند.
او افزود: پخش بینالمللی مستند تنها به ارسال فیلم برای جشنوارهها محدود نمیشود، بلکه نیازمند شناخت دقیق جشنوارهها، برنامهریزی حرفهای و پیگیری مستمر است؛ موضوعی که نبود آن، مسیر دیده شدن آثار ایرانی را دشوارتر کرده و زمان و انرژی زیادی از فیلمسازان میگیرد.
این مستندساز با اشاره به تجربه ثبت وقایع جنگ بیان کرد: در جریان جنگ اخیر، شرایط تصویربرداری نسبت به گذشته تا حدی بهتر شده بود، اما همچنان محدودیتهایی وجود دارد. فیلمسازانی که عضو نهادهای صنفی و حرفهای هستند، باید در شرایط بحرانی امکان فعالیت و ثبت رویدادها را با همکاری دستگاههای مسئول داشته باشند تا اسناد تصویری ارزشمندتری از این مقاطع تاریخی ثبت شود.
آقالری درباره نقش مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی در حمایت از مستندسازان گفت: تلاشهای این مجموعه برای ادامه فعالیت، از جمله برگزاری اکرانهای هفتگی و پاتوق مستند، قابل توجه است، اما امروز مهمترین نیاز مستندسازان، حمایت مالی مؤثر برای تکمیل پروژههاست.
او درباره پاتوق مستند افزود: این برنامه فرصت ارزشمندی برای دیدار فیلمسازان، گفتوگو درباره آثار و ارتباط میان اهالی مستند است، اما کاهش حضور مخاطبان و فیلمسازان در این نشستها و همچنین کاهش استقبال از جشنواره «سینماحقیقت» نشان میدهد که برای بازگرداندن انگیزه به بدنه سینمای مستند، نیاز به برنامهریزی جدیتری وجود دارد.
این مستندساز در ادامه درباره تازهترین فعالیتهای خود گفت: هماکنون دو پروژه مستند را بهطور همزمان در دست تولید دارم که قرارداد آنها پیش از جنگ منعقد شده است. یکی از این آثار با عنوان «مادر کوهستان» برای حضور در بیستمین جشنواره «سینماحقیقت» آماده شده و دیگری برای دوره بعدی این جشنواره برنامهریزی شده است.
آقالری درباره مستند «مادر کوهستان» توضیح داد: این فیلم روایت زندگی کبری محمودی، بانوی ۷۶ ساله کوهنورد مشهدی است که رؤیای صعود به قله اورست را دنبال میکند. در این اثر، مسیر تلاش او برای رسیدن به این هدف به تصویر کشیده شده است.
او با اشاره به دغدغههای خود در مستندسازی افزود: در سالهای اخیر، موضوع امید به زندگی، ورزش سالمندان و نقش زنان سالمند فعال در جامعه به یکی از محورهای اصلی آثارم تبدیل شده است. پیش از این نیز مستند «قهرمان» را درباره یک دونده ۸۵ ساله ساخته بودم و معتقدم نمایش الگوهای موفق از سالمندان میتواند تأثیر مثبتی بر مخاطبان بگذارد.
آقالری در ادامه گفت: پس از نمایش این فیلم، تعدادی از بانوان سالمند گفتند که با دیدن آن، ورزش را آغاز کرده یا دوباره به فعالیتهای ورزشی بازگشتهاند. اینکه یک فیلم بتواند تغییری مثبت در زندگی مخاطب ایجاد کند، ارزشمندترین دستاورد یک مستندساز است.
انتهای پیام/
