بانکها در برابر تتر؛ نبردی که آینده پول جهان را تغییر میدهد
تا همین چند سال پیش، بانکها بیتکوین را یک دارایی حاشیهای و پرریسک میدانستند که بیشتر در اختیار معاملهگران و علاقهمندان فناوری قرار دارد؛ اما حالا نگرانی اصلی نظام بانکی جهان دیگر بیتکوین نیست. چیزی که امروز مدیران بزرگترین بانکهای دنیا را نگران کرده، رشد سریع استیبلکوینهایی مانند تتر و USDC است؛ دلارهای دیجیتالیای که آرامآرام در حال تبدیل شدن به یک سیستم مالی موازی هستند.
اقتصادآنلاین – مسیحا حیدریان؛ در خیابانهای استانبول، بوئنوسآیرس، لاگوس و حتی تهران، تعداد افرادی که برای حفظ ارزش دارایی خود به تتر پناه میبرند، هر روز بیشتر میشود. دیگر استفاده از استیبلکوینها محدود به معاملهگران حرفهای بازار کریپتو نیست. بسیاری از فریلنسرها، تاجران، کسبوکارهای آنلاین و حتی خانوادههایی که قصد انتقال پول به کشورهای دیگر را دارند، ترجیح میدهند بهجای سیستم بانکی سنتی، از دلار دیجیتال استفاده کنند.
همین تغییر رفتار، حالا به یکی از بزرگترین نگرانیهای بانکهای سنتی تبدیل شده است؛ زیرا برای نخستینبار پس از دههها، بخشی از جریان انتقال پول جهان در حال خارج شدن از کنترل مستقیم بانکهاست.
بازار استیبلکوینها حالا دیگر یک پروژه آزمایشی نیست. ارزش این بازار به صدها میلیارد دلار رسیده و حجم تراکنشهای روزانه آن در برخی روزها با شبکههای مالی سنتی رقابت میکند. بسیاری از تحلیلگران معتقدند اتفاقی که امروز در حال رخ دادن است، میتواند مهمترین تحول نظام پولی جهان پس از ظهور بانکداری الکترونیک باشد.
استیبلکوینها چگونه متولد شدند؟
زمانی که بیتکوین محبوب شد، یکی از مشکلات اصلی بازار رمزارزها، نوسان شدید قیمت بود. معاملهگران نیاز داشتند داراییای داشته باشند که ارزش آن ثابت بماند و بتوانند بدون خروج از اکوسیستم کریپتو، سرمایه خود را به آن منتقل کنند.
استیبلکوینها دقیقاً با همین هدف به وجود آمدند؛ رمزارزهایی که ارزش آنها معمولاً به دلار آمریکا متصل است. تتر، USDC و چند استیبلکوین دیگر، به کاربران این امکان را دادند که بدون نیاز به حساب بانکی دلاری، نسخهای دیجیتال از دلار را در اختیار داشته باشند. اما چیزی که در ابتدا فقط یک ابزار معاملاتی بود، به مرور تبدیل به یک شبکه مالی جهانی شد.
امروز میلیونها نفر در سراسر دنیا از استیبلکوینها برای پرداخت، انتقال پول، ذخیره ارزش و تجارت بینالمللی استفاده میکنند. در برخی کشورها حتی فروشندگان محلی، دریافت تتر را به ارز ملی ترجیح میدهند.
چرا بانکها نگران شدهاند؟
بانکها سالهاست که ستون اصلی نظام مالی جهان محسوب میشوند. آنها سپرده جذب میکنند، وام میدهند، انتقال پول انجام میدهند و از همین مسیر سود میسازند. اما استیبلکوینها دقیقاً وارد همان بخشی شدهاند که مهمترین منبع قدرت بانکها محسوب میشود؛ یعنی جابهجایی پول و نگهداری دارایی.
اگر کاربری بتواند دارایی دلاری خود را در کیف پول دیجیتال نگهداری کند و بدون محدودیت زمانی یا جغرافیایی آن را منتقل کند، بخشی از نیاز او به بانک از بین میرود.
این مسئله بهویژه در کشورهای دارای تورم بالا اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در اقتصادهایی که ارزش پول ملی دائماً کاهش پیدا میکند، مردم ترجیح میدهند دارایی خود را به شکل دلار دیجیتال نگهداری کنند.
همین موضوع باعث شده بسیاری از تحلیلگران از شکلگیری بانکداری بدون بانک صحبت کنند.
چرا کاربران به استیبلکوینها مهاجرت میکنند؟
ویژگی بانک سنتی استیبلکوین انتقال بینالمللی چند ساعت تا چند روز چند دقیقه ساعت فعالیت محدود ۲۴ ساعته نیاز به واسطه بالا بسیار کم دسترسی جهانی محدود به قوانین بانکی تقریباً جهانی کارمزد انتقال بالا کمتر محدودیت تحریم وجود دارد دشوارتر
| ویژگی | بانک سنتی | استیبلکوین |
| انتقال بینالمللی | چند ساعت تا چند روز | چند دقیقه |
| ساعت فعالیت | محدود | ۲۴ ساعته |
| نیاز به واسطه | بالا | بسیار کم |
| دسترسی جهانی | محدود به قوانین بانکی | تقریبا جهانی |
| کارمزد انتقال | بالا | کمتر |
| محدودیت تحریم | وجود دارد | دشوارتر |
آمریکا میخواهد کنترل بازی را از دست ندهد
رشد سریع استیبلکوینها حالا دولتها را نیز وارد بازی کرده است. قانونگذاران آمریکایی بهخوبی میدانند که اگر کنترل بازار دلارهای دیجیتال را از دست بدهند، بخشی از نفوذ مالی آمریکا در جهان نیز تضعیف میشود.
به همین دلیل، طی ماههای اخیر بحث قانونگذاری استیبلکوینها دوباره به یکی از موضوعات اصلی واشنگتن تبدیل شده است.
برخی سیاستمداران معتقدند استیبلکوینها میتوانند جایگاه دلار را در اقتصاد دیجیتال آینده حفظ کنند. در مقابل، منتقدان هشدار میدهند که رشد کنترلنشده این بازار ممکن است ریسکهای بزرگی برای نظام مالی ایجاد کند.
بانکها نیز فشار سنگینی برای محدودسازی این بازار وارد کردهاند. آنها نگراناند که در آینده، بخشی از سپردههای بانکی به سمت کیف پولهای دیجیتال مهاجرت کند.
تتر؛ بانکی بدون شعبه؟
شاید عجیب به نظر برسد، اما در بسیاری از نقاط جهان، تتر حالا نقش چیزی شبیه حساب بانکی را بازی میکند. کاربران حقوق میگیرند، سرمایه ذخیره میکنند، خرید و فروش انجام میدهند و حتی بدهیهای خود را با تتر تسویه میکنند. در برخی کشورها، حجم معاملات تتر از ارز ملی بیشتر شده است.
همین مسئله باعث شده برخی کارشناسان از تتر بهعنوان «بانک دیجیتال بدون شعبه» یاد کنند؛ نهادی که بدون ساختمان، بدون کارمند و بدون حضور فیزیکی، میلیاردها دلار پول را جابهجا میکند. اما این رشد سریع، نگرانیهای بزرگی هم ایجاد کرده است. مهمترین سوال این است که آیا شرکتهای صادرکننده استیبلکوین واقعاً به اندازه کافی پشتوانه دلاری دارند یا نه؟
اگر روزی اعتماد بازار به پشتوانه این استیبلکوینها از بین برود، ممکن است بحرانی بزرگ در بازار کریپتو شکل بگیرد.
جنگ واقعی تازه شروع شده است
ماجرا دیگر فقط درباره رمزارزها نیست. موضوع اصلی، کنترل آینده پول است.
بانکها میخواهند نقش سنتی خود را حفظ کنند. شرکتهای کریپتویی میخواهند نظام مالی را بازنویسی کنند. دولتها نیز تلاش میکنند کنترل جریان پول را از دست ندهند. در این میان، کاربران بهدنبال گزینهای سریعتر، ارزانتر و جهانیتر هستند.
شاید مهمترین نکته این باشد که برخلاف سالهای گذشته، حالا رمزارزها دیگر صرفاً ابزار سرمایهگذاری نیستند. آنها به بخشی از زیرساخت مالی جهان تبدیل شدهاند و درست همینجا، نقطه آغاز جنگ جدید بانکها و استیبلکوینهاست؛ جنگی که میتواند شکل پول در دهه آینده را تعیین کند.
