بازآفرینی شاهنامه تلاشی برای زنده‌ماندن زبان مادری است/ عشق به زبان مادری مرا به فردوسی رساند

حسین کاظمی، قصه‌گو، شاعر و نقال مازندرانی، در گفت‌وگو با میراث‌آریا از مهم‌ترین پروژه هنری خود سخن گفت؛ بازآفرینی شاهنامه فردوسی به زبان مازندرانی. او این کار را «جسارتی بزرگ» و «هدیه‌ای که هر هزار سال یک‌بار نصیب کسی می‌شود» توصیف کرد.

آغاز مسیر نقالی؛ از جشنواره قصه‌گویی تا پیشنهاد یک استاد

کاظمی با اشاره به سابقه حضورش در جشنواره‌های قصه‌گویی گفت: چند سال پیاپی در بخش قصه‌گویی برگزیده شدم، اما یکی از استادان مازندران پس از دیدن اجراهایم گفت: این قصه‌گویی نیست، نقالی است. تو نقالی می‌کنی و باید شاهنامه کار کنی.

او ادامه داد: استاد یک طومار از داستان جمشید به من داد. همان شب خواندم و کار کردم. فردا به او گفتم: می‌شود خودم این بخش را به زبان مازندرانی بنویسم؟ گفت مگر می‌شود؟ و من نوشتم.

نخستین واکنش‌ها به شاهنامه مازنی

کاظمی می‌گوید نخستین بار که ابیات بازآفرینی‌شده را برای استادش خواند، او تحت تأثیر قرار گرفت: وقتی آن بخش بارآفرینی را خواندم، استاد از جا بلند شد، مرا در آغوش گرفت و گریه کرد. گفت ادامه بده.

به گفته او، همین واکنش‌ها انگیزه‌ای شد تا کار را جدی‌تر دنبال کند.

بازآفرینی، نه ترجمه

این نقال مازندرانی تأکید کرد: کاری که انجام می‌دهم ترجمه نیست؛ بازآفرینی است. طرف مقابل فردوسی است و این جسارت بزرگی می‌خواهد. استاد خالقی مطلق هم پیغام داده بود که چنین توانی هر هزار سال یک‌بار به کسی داده می‌شود.

او افزود: بیش از یک سال است که روی بخش رستم و سهراب کار می‌کنم. پس از پایان این بخش، نسخه همراه با پاورقی و توضیحات منتشر خواهد شد تا پژوهشگران بتوانند از آن استفاده کنند.

زبان مازندرانی؛ ظرفیتی که باید زنده بماند

کاظمی بخش مهمی از انگیزه خود را وضعیت امروز زبان مازندرانی دانست: زبان مازنی نه گویش است و نه لهجه؛ زبانی است بی‌خط اما بسیار قدرتمند. بسیاری از واژه‌های اصیل ما منسوخ شده‌اند، چون ما در ارائه فرهنگ خود ضعیف بودیم. این زبان ظرفیت‌های ادبی فراوانی دارد و بازآفرینی شاهنامه می‌تواند بخشی از این ظرفیت را دوباره زنده کند.

پیام به کنشگران فرهنگی

او در پایان گفت: هرچه در بوم خود عمیق‌تر شویم، موفق‌تریم. پژوهشگر باید اصالت سرزمینش را بشناسد. اگر بدانیم مادران ما چرا فلان جمله را می‌گفتند، انسان سالم‌تری می‌شویم و فرهنگ‌مان را درست‌تر منتقل می‌کنیم.

انتهای پیام/