افطار؛ آیین کهن و روایتگر همدلی افطار امروز تنها یک سنت دینی تلقی نمی شود؛ این آیین به عنوان بخشی از میراث مشترک مردمان شناخته شده است. در آذر ۱۴۰۲، آیین افطار به عنوان بیست و سومین عنصر میراث فرهنگی ناملموس ایران در یونسکو ثبت جهانی شد؛ آیینی که فراتر از سفره و خوراک، پیام […]
تماشاییترین جلوههای تذهیب و ظرافتهای شکوهمند آن گاهی شکوهِ زیبایی در ریزنقشها رخ میدهد؛ در پیچوتاب طرحهایی که با زر و رنگ، روحی تازه به کاغذ میبخشند. این ظرافت دیرینه نامی آشنا دارد: هنر تذهیب؛ هنری که فقط زیرمجموعهای از صنایعدستی نیست، بلکه روایت تصویری فرهنگ ایرانی است. تذهیب در واژه به معنای زراندود کردن […]
در دل زمستان، شعلۀ سنتی دوباره برمیخیزد؛ جشن سده، آیینی ریشهدار در تاریخ ایران که به کشف آتش و ستایش نور در برابر تاریکی پیوند خورده است. در دهم بهمن، هنگامی که شب طولانی است، آتشی بزرگ افروخته میشود؛ نمادی از چیرگی روشنایی و گرما بر سرما و ظلمت. این آیین کهن در سال ۲۰۲۳ […]
نوایی که از ژرفای روزگار برمی خیزد و با طنین آرام خود روایت سنت ها را زنده می کند؛ این همان آوای رباب است. خاستگاه این ساز را به خراسان بزرگ در سده های پس از ورود اسلام نسبت می دهند و رد آن را در سیستان و بلوچستان و همچنین سرزمین های همسایه مانند […]
جشنهای کهنِ «مهرگان» و «نوروز» هر دو در فرهنگ ایرانی ریشهای مشترک دارند و از حیث آیینها و رسوم، همسانیهای فراوانی میانشان دیده میشود. زرتشتیان این دو جشن را هر سال با تشریفات ویژه برپا میکردند؛ نوروز نشانه آغاز بهار و اعتدال ربیعی (ورود خورشید به برج حَمَل) است و مهرگان نماد شروع نیمه دوم […]
گاهی یک نام، راز قرنها را در خود پنهان میکند؛ معبد چغازنبیل، واژهای که بسیاری در نگاه اول نمیتوانند با مفهوم آن ارتباط برقرار کنند، در واقع از ترکیب دو واژهی لری «چغا» (تپه) و «زنبیل» (سبد) ساخته شده است؛ اشارهای به شکل این سازه شگفتانگیز که همانند سبدی عظیم از دل خاک سر برآورده است. این نیایشگاه باستانی، شاهکاری از تمدن ایلامی و از مهمترین جاهای دیدنی شوش است که در سال ۱۹۷۹ در فهرست آثار ایران در یونسکو ثبت شد و در کنار بزرگترین گنجینههای تاریخی جهان قرار گرفت.
وقتی نام ایران در جهان باستان طنینانداز شد، نقطهای بود که این قدرت را به تصویر کشید؛ تخت جمشید، میراثی که نهتنها نماد اقتدار هخامنشیان است، بلکه یادگاری از دوران طلایی معماری ایرانی به شمار میرود. این مجموعه باشکوه در سال ۱۹۷۹ بهعنوان یکی از نخستین آثار ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد و هنوز، پس از ۲۵۰۰ سال، جلوهای از نبوغ، هنر و سیاست است.
چشماندازی از بازماندههای شهر کهن بم در میانهی بیابان، آنجا که تندباد شن بر دیوارهای خاموش میوزد، شهری ماندگار آرام گرفته است؛ بم کهن، گنجینهای که بیش از دو هزاره تاریخ را پاس داشته و امروز در فهرست میراث جهانی یونسکوِ ایران میدرخشد. این کانون شهری که زمانی بر گرهگاه راههای بازرگانی باستان مینشست، از […]
هفت قرن پیش، در میانهی دشتهای پهناور زنجان، شهری بنا شد که قرار بود پایتختی برای شکوه ایلخانیان باشد؛ و در قلب این شهر، گنبدی برخاست که امروز هنوز آسمان را میشکافد. آرامگاه سلطانیه، یکی از جاهای دیدنی زنجان و شاهکاری که در فهرست آثار ایران در یونسکو ثبت شده است، با گنبد فیروزهای عظیمش نهتنها نماد معماری ایرانی–اسلامی است، بلکه یادگاری از آرزوهای سلطانی است که میخواست تاریخ را بهگونهای دیگر بنویسد.
هیچ بنایی در ایران نیست که چنین نجوا کند: «من آغازگر تاریخم«. آرامگاه کوروش نه فقط یک مقبره، که یادمانی است از اندیشهای که برای نخستینبار، آزادی و کرامت انسان را معنا کرد. این اثر شکوهمند، بخشی از مجموعه پاسارگاد است؛ همان جایی که در ۵۵۰ پیش از میلاد، کوروش بزرگ مسیر جهان را تغییر داد.