روماتیسم و آرتروز چه تفاوتی دارند

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وبدا، الهام رجائی، با تشریح ماهیت بیماری‌های روماتیسمی، این اختلالات را از نوع ایمونولوژیک (خودایمنی) دانست و هدف اصلی رشته روماتولوژی را «تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر» عنوان کرد و افزود: این بیماری‌ها به دو دسته عمده روماتیسم‌های التهابی و روماتیسم‌های مکانیکی تقسیم می‌شوند؛ برخلاف روماتیسم‌های مکانیکی که تنها مفصل و استخوان را درگیر می‌کنند، روماتیسم‌های التهابی می‌توانند هر نقطه از بدن به جز مفصل و بافت‌های اطراف آن را مورد حمله قرار دهند.

وی همچنین هشدار داد: نباید هرگونه درد مفصلی را به اشتباه روماتیسم دانست، چرا که بسیاری از این موارد عوارض مکانیکال در مفصل و بافت‌های آن هستند. ضمن اینکه مدیریت بیماری پوکی استخوان نیز در حوزه تخصصی روماتولوژی قرار دارد.

این فوق‌تخصص روماتولوژی درباره تفاوت روماتیسم و آرتروز گفت: در آرتروز یا همان اختلال مکانیکال، فاصله و فضای مفصلی در بعضی بخش‌ها، به‌خصوص زانو، لگن، شانه و حتی مهره‌های کمر کاهش می‌یابد. این کاهش فاصله، مانع از ایجاد اصطکاک بین دو استخوان می‌شود؛ به طوری که با مرور زمان و افزایش سن، استخوان ساییده شده و ایجاد درد می‌کند.

رجائی در ادامه تبیین ماهیت بیماری‌های روماتیسمی، اظهار داشت: بیماری‌های التهابی یا روماتیسمی، طیف گسترده‌ای از اختلالات را شامل می‌شوند که نام‌گذاری هر یک بر اساس نوع ارگان درگیر و نتایج آزمایشات تخصصی صورت می‌گیرد. نکته حائز اهمیت این است که هر یک از این بیماری‌ها ماهیتی متفاوت دارند و در نتیجه، پروتکل‌های درمانی آنها نیز کاملاً با یکدیگر متمایز است.

وی با اشاره به این نکته که روماتیسم لزوماً با دردهای مفصلی آغاز نمی‌شود، تصریح کرد: بسیاری از بیماران ممکن است در ابتدا با درگیری ارگان‌های دیگر نظیر پوست، کلیه، قلب، ریه و حتی تغییرات در ناخن‌ها به پزشک مراجعه کنند.

این فوق‌تخصص روماتولوژی با اشاره به اینکه آرتروز (بیماری‌های مکانیکال مفصل) معمولاً در سنین بالاتر اتفاق می‌افتند، بیان کرد: نوع اولیه این عارضه ناشی از گذشت زمان، افزایش سن و نوع فعالیت فرد است؛ اما گاهی مفصل در اثر یک بیماری عفونی یا روماتیسمی ملتهب می‌شود و اگر زود درمان نشود، می‌تواند آرتروز ثانویه ایجاد بکند.

رجائی ادامه داد: بیماری‌های روماتیسمی التهابی علائم مختلفی از جمله درد، تورم، قرمزی و گرمی مفصل، ریزش موی شدید، تظاهرات پوستی مانند ضایعات قرمز رنگ پوسته‌دهنده، گرفتاری ناخن و قرمزی اطراف چشم دارند.

وی افزود: گاهی بیماری که نمی‌تواند از پله بالا برود و دچار تنگی نفس می‌شود، ممکن است دچار گرفتاری ناشی از روماتیسم باشد که از طرف همکاران فوق‌تخصص به ما ارجاع داده می‌شود. سکته‌های قلبی و مغزی در سنین پایین نیز گاهی ناشی از وجود یک فاکتور روماتیسمی مثبت یا آنتی‌بادی در بدن است که سندروم آنتی‌فسفولیپید نام دارد. همچنین بیماری که توانایی شانه زدن موی خود را ندارد، دچار مایوپاتی یا همان روماتیسم عضله شده است.

رجائی با ارائه یک فرمول کلیدی برای تفکیک این دردها بیان کرد: بیماری‌های روماتیسمی التهابی توأم با خشکی هستند؛ به عبارتی، درد مفصلی که با استراحت بدتر می‌شود و با فعالیت بهبود پیدا می‌کند، درد مفصل التهابی است؛ در حالی که درد مفصلی مکانیکال یا همان آرتروز، با فعالیت بدتر می‌شود.

وی، سن شایع بروز روماتیسم را بین ۲۰ تا ۵۰ سالگی دانست و تصریح کرد: البته در همه سنین، از کودکان تا بزرگسالان بالای ۵۰ سال، انواع روماتیسم دیده می‌شود. بیماران باید در صورت مشاهده تورم توأم با قرمزی و تشدید درد، زودتر مراجعه کنند تا درمان آغاز شود. امروزه بسیاری از بیماری‌های روماتیسمی می‌توانند خاموش شوند و اگر بیمار همکاری لازم با پزشک داشته باشد، این بیماری به طور قطع به صورت خاموش می‌ماند و آسیبی در شرایط حاد به بیمار نمی‌زند.

رجائی در پاسخ به شبهات موجود پیرامون راه‌های تشخیص این بیماری تاکید کرد: تشخیص بیماری‌های روماتیسمی صرفاً با یک آزمایش خون انجام نمی‌شود و آزمایش واحدی برای آن وجود ندارد که با درخواست آن بتوان تشخیص را قطعی کرد؛ آزمایش‌ها در واقع نوع آنتی‌بادی را در آن روماتیسم خاص اندازه‌گیری می‌کنند.