نجات صنایعدستی از ویترینسازی؛ نقش کلیدی اقامتگاههای بومگردی
رئیس جامعه بومگردیهای ایران بر نقش این اقامتگاهها در رونق صنایعدستی و پیوند آن با گردشگری پایدار تأکید کرد.
به گزارش خبرگزاری مهر، یاور عبیری رئیس جامعه انجمنهای حرفهای اقامتگاههای بومگردی ایران در یادداشتی نوشت: «صنایعدستی در ایران صرفاً یک میراث فرهنگی نیست؛ بلکه بخشی از نظام زنده معیشت، هویت و اقتصاد جوامع محلی است. در تجربه میدانی بومگردیها بهروشنی دیده میشود که هرجا صنایعدستی از متن زندگی روزمره جدا شده، بهتدریج کارکرد فرهنگی و اقتصادی خود را از دست داده است.
اقامتگاههای بومگردی در سالهای اخیر به یکی از مهمترین حلقههای اتصال میان «تولید محلی» و «بازار گردشگری» تبدیل شدهاند. این اقامتگاهها صرفاً محل اقامت نیستند؛ بلکه میتوانند بستر تجربه زیسته فرهنگ محلی باشند؛ جایی که صنایعدستی نه در قالب ویترینهای تزئینی، بلکه در قالب فرآیند واقعی تولید، آموزش و روایت عرضه میشود.
در تجربه جامعه انجمنهای حرفهای اقامتگاههای بومگردی ایران، روشن شده است که گردشگر امروز به دنبال کالای صرف نیست؛ او به دنبال معناست. وقتی یک هنرمند محلی در فضای بومگردی به تولید گلیم، سفال یا دستبافتههای سنتی میپردازد، گردشگر نه تنها خریدار محصول، بلکه شاهد یک زیستفرهنگ اصیل میشود. این همان نقطهای است که صنایعدستی از «سوغات» به «تجربه فرهنگی» ارتقا پیدا میکند.
با این حال باید واقعبین بود؛ این پیوند هنوز ساختارمند نشده است. نبود زنجیره تأمین پایدار، ضعف در بازاریابی حرفهای، و فاصله میان سیاستگذاری فرهنگی و واقعیت میدانی، باعث شده بخش بزرگی از ظرفیت بومگردیها در حمایت از صنایعدستی بالفعل نشود. اگر این شکاف ادامه پیدا کند، صنایعدستی همچنان در معرض تبدیل شدن به کالای فصلی و تزئینی باقی خواهد ماند.
در نگاه توسعه پایدار، بومگردیها میتوانند نقش یک «زیرساخت فرهنگی-اقتصادی» را ایفا کنند؛ زیرساختی که در آن آموزش نسل جدید هنرمندان، عرضه مستقیم، و گردش اقتصاد محلی بهصورت همزمان اتفاق میافتد. این مسیر نیازمند حمایت نهادی، تسهیلگری قانونی و نگاه یکپارچه به گردشگری فرهنگی است.
روز جهانی صنایعدستی یادآور این واقعیت است که حفظ این هنرها بدون اتصال به زندگی امروز ممکن نیست. آینده صنایعدستی در ایران، در گروی پیوند واقعی آن با زیستبومهای گردشگری پایدار است؛ نه در جداسازی و موزهای کردن آن.»
