۱۶۰ هزار نفر در کشور از سنین باروری و ازدواج عبور کردند
رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت گفت: برخلاف تصور عمومی، نرخ باروری میان زوجین متأهل ایرانی بالای عدد ۲ و در سطح جایگزینی است.
به گزارش خبرنگار مهر، رضا سعیدی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و رئیس جمعیت وزارت بهداشت در نشست خبری هفته ملی جمعیت، به کالبدشکافی شاخصهای جمعیتی پرداخت و گفت: برای درک درست وضعیت باروری، باید میان دو شاخص نرخ باروری کلی (TFR) و نرخ باروری نکاحی (MFR) تفکیک قائل شد.
وی با اشاره به اینکه در جامعه مذهبی ایران، ولادتها عمدتاً از مسیر ازدواج رسمی صورت میگیرد، تصریح کرد: اگر شاخص باروری را فقط برای خانمهای متأهل محاسبه کنیم، این عدد بالای ۲ و فراتر از سطح جایگزینی است. این نشان میدهد که خانوادههای ایرانی پس از ازدواج، تمایل به فرزندآوری دارند و مشکل عمده جامعه که باعث کاهش نرخ باروری کل شده، عدم فراهم بودن شرایط ازدواج برای میلیونها جوان دختر و پسر است.
رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت با ارائه آماری از جمعیت مجردهای کشور گفت: بررسیهای ما بر پایه جمعیت بالای ۲۰ سال نشان میدهد که در حال حاضر ۱۲ میلیون جوان مجرد در کشور داریم که هرگز ازدواج نکردهاند. از این تعداد، ۷.۵ میلیون نفر پسر و ۴.۵ میلیون نفر دختر هستند که در سنین بالای ۲۰ سال قرار دارند و فرصت ازدواج برای آنها فراهم نشده است.
سعیدی در ادامه به تبیین مفهوم تجرد مطلق (افرادی که شانس ازدواج آنها پس از سنین ۴۵ تا ۵۰ سالگی به شدت کاهش مییابد) پرداخت و آمارهای نگرانکنندهای را ارائه کرد و ادامه داد: در حال حاضر حدود ۸۲۰ هزار مرد بالای ۵۰ سال و ۳۴۰ هزار خانم بالای ۴۵ سال در کشور زندگی میکنند که هرگز ازدواج نکردهاند.
وی خاطرنشان کرد: با مجموع این ارقام، بیش از یک میلیون و ۱۶۰ هزار نفر در کشور از سنین باروری و ازدواج عبور کرده و در وضعیت تجرد قطعی قرار گرفتهاند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی تأکید کرد: تقلیل دادن بحران جمعیت به موضوعات صرفاً درمانی یا اقتصادی میان زوجین، آدرس غلط دادن است؛ چرا که آمارها نشان میدهد اگر گره ازدواج ۱۲ میلیون جوان مجرد گشوده شود، نرخ باروری کل کشور به سرعت بهبود خواهد یافت، زیرا نرخ باروری در بستر خانواده (باروری نکاحی) در ایران همچنان مطلوب و بالاتر از سطح جایگزینی است.
سعیدی به تبیین تناقض موجود میان آمارهای رسمی باروری و تمایلات واقعی خانوادهها پرداخت و اظهار داشت: اگر ما فقط نرخ باروری نکاحی (خانمهای متأهل) را ملاک قرار دهیم، این شاخص در کشور ما بالای عدد ۲ است. این یعنی زوجهای ایرانی پس از ازدواج، در سطح جایگزینی و فراتر از آن فرزندآوری میکنند.
وی با اشاره به نتایج یک تحقیق علمی گسترده گفت: بر اساس پیمایشی که در سال ۱۴۰۴ توسط اساتید برجسته جامعهشناسی انجام شده است، میانگین تعداد فرزند دلخواه برای خانوادههای ایرانی ۲.۶ فرزند برآورد شده است. این عدد نشان میدهد که در لایههای اعتقادی و فرهنگی جامعه، تمایل به داشتن حداقل ۲ تا ۳ فرزند وجود دارد.
رئیس جمعیت وزارت بهداشت در توضیح علت سقوط نرخ باروری کل به عدد ۱.۳ تصریح کرد: علت این تفاوت فاحش آن است که در محاسبه «نرخ باروری کلی» (TFR)، تمامی خانمهای سن باروری (اعم از مجرد و متأهل) در مخرج کسر قرار میگیرند. وقتی ۱۲ میلیون جوان مجرد در کشور داریم که از کانال ازدواج عبور نکردهاند، طبیعی است که میانگین کشوری به شدت افت میکند، در حالی که تمایل زوجین متأهل همچنان مثبت است.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی خاطرنشان کرد: آمارهای ما نشان میدهد که بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد خانوادههای ایرانی تمایل قطعی به داشتن حداقل یک یا دو فرزند را دارند. با این حال، شیب تمایل به فرزندآوری از فرزند سوم و چهارم به بعد با کاهش معناداری روبرو میشود.
سعیدی در پایان تأکید کرد: سیاستگذاریها باید به سمتی برود که موانع ازدواج جوانان برطرف شود؛ چرا که نرخ باروری در بستر خانوادههای متأهل در ایران هماکنون در وضعیت مطلوبی قرار دارد و چالش اصلی، جمعیت بزرگی است که هنوز وارد چرخه تاهل نشدهاند.
