چگونه قربانی پزشکان جعلی نشویم؟/ ۴ قدم ساده اعتبارسنجی

نجم‌الملوک امینی، رئیس گروه آموزش و ارتقای سلامت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران و عضو هیئت علمی دانشگاه در گفتگو با خبرنگار مهر، به نام‌گذاری روز سوم هفته سلامت با عنوان رسانه و ترویج علمی فرهنگ سلامت اشاره کرد و گفت: در قرن بیست و یکم، سواد رسانه‌ای یکی از ابعاد ضروری زندگی است که به معنای داشتن آگاهی انتقادی در مواجهه با انواع رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی برای تشخیص پیام‌های معتبر از غیرمعتبر است.

وی افزود: اولین مرحله در سواد سلامت، بررسی دقیق منبع خبر است؛ لذا از مردم انتظار می‌رود پیش از اطمینان از اینکه منبع خبر یک نهاد دانشگاهی یا متولی رسمی سلامت است، از بازنشر مطالب در شبکه‌های اجتماعی و توصیه آن به دیگران خودداری کنند.

امینی اظهار داشت: دانشگاه‌های علوم پزشکی موظف هستند پیام‌های معتبر و مبتنی بر شواهد علمی را برای جامعه تولید کنند.

وی در ادامه به معرفی منابع معتبر در کشور پرداخت و بیان کرد: وب‌سایت دانشگاه‌های علوم پزشکی در هر استان و همچنین سایت «آوای سلامت» متعلق به معاونت بهداشت وزارت بهداشت، از بهترین مراجع برای مطالعه مطالب مورد نیاز مردم هستند. ویژگی مثبت این منابع، تهیه مطالب توسط اساتید و گروه‌های فنی به زبان ساده، جذاب و کاربردی است که بخش‌های مورد نیاز مردم را به خوبی پوشش می‌دهد.

رئیس گروه آموزش و ارتقای سلامت دانشگاه علوم پزشکی تهران همچنین از خبرنگاران، هنرمندان و فرهیختگان دعوت کرد تا با استفاده از ابزار هنر و رسانه برای ارتقای سواد جامعه اقدام کنند.

وی اظهار داشت: بسیار شایسته است که اصحاب رسانه با برقراری ارتباط نزدیک‌تر با دانشگاه‌های علوم پزشکی، اخبار و محتواهای معتبر را به شکلی جذاب منتشر کنند؛ چرا که متأسفانه اخبار فیک و زرد در حوزه سلامت رواج دارد و باید از آنها اجتناب کرد.

وی به ریشه‌های فرهنگی ایران اشاره کرد و گفت: ما آموزه‌های فرهنگی و دینی بسیار پر افتخاری داریم که در قالب اشعار و توصیه‌های عمیق، به سلامت توجه ویژه‌ای کرده‌اند. باید با زبان هنر و فرهنگ، نسل جوان و نوجوان را به سمت رفتارهای سلامت‌محور سوق دهیم تا این رفتارها در عمیق‌ترین لایه زندگی یعنی فرهنگ ملی ما نهادینه شوند.

امینی خاطرنشان کرد: مهم‌ترین نکته این است که در زندگی برای سلامت خود در تمامی ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی ارزش و اولویت قائل باشیم و اجازه ندهیم مسائل حاشیه‌ای، سلامت ما را به خطر بیاندازد.

رئیس گروه آموزش و ارتقای سلامت دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به رواج گسترده اخبار جعلی در حوزه سلامت اظهار داشت: اخبار فیک به‌ویژه در حوزه طب سنتی و در صفحات مختلف فضای مجازی بسیار دیده می‌شود. برای تشخیص صحت علمی این اخبار، مردم باید به دنبال منابع معتبر باشند و صرفاً به ادعاهای مطرح شده در یک صفحه مجازی اعتماد نکنند.

وی با اشاره به جایگاه علمی طب ایرانی گفت: ما در بسیاری از دانشگاه‌های علوم پزشکی، دانشکده‌های طب ایرانی داریم که متخصصان آن پس از گذراندن دوره پزشکی عمومی، این تخصص را انتخاب کرده‌اند و رویکردی کاملاً علمی دارند. مطالب معتبر این حوزه نیز از طریق سایت آوای سلامت و وب‌سایت‌های دانشگاه‌های علوم پزشکی در دسترس است.

امینی در خصوص نحوه اعتبارسنجی منابع خبری در فضای مجازی بیان کرد: اگر شخصی در صفحه‌ای ادعای پزشک بودن دارد، مردم می‌توانند با مراجعه به سایت سازمان نظام پزشکی، از وجود نام وی در فهرست پزشکان دارای پروانه اطمینان حاصل کنند. در مورد وب‌سایت‌ها نیز باید بررسی شود که مرجع اصلی آنها چیست و آیا سایت به‌روز و فعالی هستند یا خیر.

رئیس گروه آموزش و ارتقای سلامت دانشگاه علوم پزشکی تهران به معرفی درگاه‌های رسمی این دانشگاه پرداخت و اظهار داشت: دانشگاه علوم پزشکی تهران کانال‌های «سفیران سلامت تهران» را در پیام‌رسان‌های بله، ایتا، سروش و همچنین آپارات راه‌اندازی کرده است که مردم می‌توانند از محتواهای معتبر آنها استفاده کنند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: شبکه هوشمند آموزش بهداشت با عنوان «شهاب» به آدرس shahab.tums.ac.ir نیز بر روی سایت دانشگاه قرار دارد. این سامانه به عنوان یک مرکز آموزش از راه دور در حوزه سلامت ویژه تمام خانواده‌ها طراحی شده است و علاقه‌مندان می‌توانند با عضویت در آن، دانش سلامت خود را به صورت آکادمیک و معتبر ارتقا دهند.