هانتاویروس در ایران؛ وحشت بیمورد یا تهدید خاموش؟
متخصصان بیماریهای عفونی میگویند میزان مرگومیر ۱۰ تا ۱۲ درصدی در نوع آسیایی هانتاویروس، تأکید میکنند که این ویروس «قدیمی» است و «همهگیر نیست».
به گزارش خبرنگار مهر، در روزهایی که هر ویروس ناشناختهای کابوس کرونا را زنده میکند، نام هانتاویروس با مرگومیر ۱۰ تا ۱۲ درصدی در فضای مجازی دستبه دست میشود.
اما دو تن از برجستهترین متخصصان عفونی کشور میگویند: «تاکنون هیچ مورد ابتلایی در ایران نداشتهایم» و تأکید میکنند که این ویروس «اصلاً شرایطی شبیه کووید۱۹ ندارد»؛ هرچند هشدار میدهند که طغیان موشها در تهران، یک فرصت برای یادآوری کوتاهیهای مدیریت شهری است.
هانتاویروس چیست و چگونه منتقل میشود؟
محمدرضا صالحی، رئیس مرکز تحقیقات مقاومت میکروبی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، توضیح داد: «هانتا گروهی از ویروسهاست که به شکلهای مختلف بالینی دیده میشود. این ویروس بیشتر در جوندگان بهویژه موشها یافت میشود و از طریق ادرار، فضولات یا بزاق آنها به انسان منتقل میگردد.»
به گفته وی، جوندگان آلوده معمولاً در «قسمت تحتانی کشتیها، انبار کاه یا انبارهای مواد غذایی که در تاریکی نگهداری میشوند» نفوذ میکنند و تماس انسان با این فضاهای آلوده، حلقه اصلی زنجیره انتقال است.
آمار مرگومیر؛ واقعیت علمی نه دلیلی برای وحشت
صالحی با تأیید میزان مرگومیر ۱۰ تا ۱۲ درصدی در نوع آسیایی هانتاویروس، تأکید کرد که این ویروس «قدیمی» است و «همهگیر نیست». او یادآور شد: «در گذشته ابتلا به آن تا سالی هزار نفر هم گزارش شده، اما سازمان جهانی بهداشت نیز تصریح کرده که هانتاویروس در شرایط همهگیری جهانی قرار ندارد.»
وضعیت ایران؛ صفر مبتلا، اما چشمبهراه جوندگان
پاسخ قاطع دکتر صالحی به نگرانیها این است: تاکنون در ایران هیچ گزارشی از ابتلا به ویروس هانتا نداشتهایم. اما مانند همه نقاط جهان، هر جا جوندگان حضور داشته باشند، امکان شکلگیری چرخه انتقال بیماری هم وجود دارد.
وی با اشاره به کاهش مراودات بینالمللی، احتمال ورود این ویروس را «کم» ارزیابی کرد و افزود: «این ویروس از طریق تماسهای معمولی منتقل نمیشود و نگرانیهای ایجادشده در برخی مطبوعات و نگاه ژورنالیستیِ اغراقآمیز، بیمورد است.»
محرز: سرعت انتشار هانتاویروس مثل کرونا نیست، اما ماجرای موشهای تهران جدی است
مینو محرز، متخصص دیگر بیماریهای عفونی، ضمن تأیید نبودِ هرگونه مورد ابتلا در ایران، ابعاد دیگری از این ویروس را روشن کرد. او گفت: «این بیماری برخلاف کووید۱۹، سرعت انتشار بالایی ندارد و عمدتاً از طریق تماس با جوندگان و فضولات آنها به انسان منتقل میشود.»
محرز برای روشن شدن موضوع به یک نمونه واقعی اشاره کرد: «در ماجرای کشتی کروز، با وجود اینکه جمعیت زیادی داخل کشتی حضور داشتند، تنها تعداد محدودی مبتلا شدند. اما فضای رسانهای دنیا دچار وحشت شد و سازمان جهانی بهداشت مرتب گزارشهایی درباره این بیماری منتشر میکرد.»
وی با قاطعیت تأکید کرد: هانتاویروس جدید اگر در موارد خاص از انسان به انسان منتقل شود، میتواند کشندگی داشته باشد، اما اصلاً شرایطی شبیه کووید۱۹ ندارد. انتقال اصلی آن از طریق موشها و فضولات جوندگان است.
هشدار محرز به شهرداری تهران: ماجرای موشها را جدی بگیرید
اما بخش مهم صحبتهای دکتر محرز، فراتر از رد شایعات بود. او با اشاره به وضعیت جوندگان در پایتخت، گفت: «این موضوع فرصتی است که دوباره به مسئولان شهری یادآوری کنیم مسئله موشها در تهران جدی است. مبارزه با این جوندگان، سمپاشی و کنترل آنها وظیفه شهرداری است و باید اقدامات جدیتری در این زمینه انجام شود.»
به عبارتی، نبودِ ویروس هانتا در ایران نباید به معنای نادیده گرفتن زیرساختهای بهداشت شهری باشد.
علائم، درمان و واکسن؛ چه در دست است، چه نیست
دکتر صالحی علائم بیماری را «تب ناگهانی، درد عضلانی شدید، تهوع و استفراغ، تنگی نفس شدید و در مراحل پیشرفته مرگ» برشمرد و تأکید کرد: «هانتاویروس واکسن ندارد و درمان ضدویروسی مشخصی هم برای آن وجود ندارد. درمان فعلی عمدتاً حمایتی است؛ شامل پایش مداوم فشار خون، اکسیژن خون، عملکرد کلیهها و اکسیژنتراپی.
هانتاویروس یک تهدید واقعی اما کهنه و قابل پیشگیری است؛ نه یک همهگیری جدید در راه. هر دو متخصص تأکید میکنند: تا امروز هیچ بیمار مبتلا به هانتا در ایران شناسایی نشده، سرعت انتشار آن به هیچ وجه شبیه کرونا نیست و نگرانیهای فعلی عمدتاً حاصل بزرگنمایی رسانهای است. با این حال، هشدار دکتر محرز را نباید نادیده گرفت: «مسئله موشها در تهران جدی است.»
وجود میلیونها جونده در کلانشهری مثل تهران، صرفاً یک معضل زیبایشناختی یا بهداشتی قدیمی نیست؛ بستری بالقوه برای انتقال هر ویروس منتقله از جوندگان – چه هانتا و چه غیر از آن – است. بنابراین برای مردم، آرامش و رعایت بهداشت فردی هنگام تمیزکاری انبارها و اماکن تاریک. برای مسئولان شهری، پایان دادن به بی توجهی مزمن به طغیان موشها در پایتخت باید مورد توجه قرار گیرد. هانتاویروس امروز وارد ایران نشده، اما بیتدبیری ، درِ خانه را به روی بیماریهای فردا باز میکند.
