موسیقی محلی اراک باید دوباره زنده شود/ احیای میراث ناملموس استان مرکزی با پژوهشهای میدانی یک هنرمند جوان
فریاد بیات، آهنگساز و ترانهسرا، موسیقی اراک را بخشی از تاریخ طولانی و پیچیده منطقه میداند؛ منطقهای که از گذشته محل تلاقی اقوام، زبانها و آیینهای گوناگون بوده است. او معتقد است موسیقی محلی اراک نهتنها قدمتی طولانی دارد، بلکه حامل لایههای فرهنگی و اجتماعی متنوعی است که باید دوباره خوانده و بازآفرینی شود.
فریاد بیات، خواننده، نوازنده، آهنگساز، و ترانهسرا، در گفتوگو با میراثآریا از دغدغههای خود برای احیای موسیقی محلی استان مرکزی، ظرفیتهای کمتر شناخته شده این حوزه و ضرورت بازخوانی میراث ناملموس منطقه سخن گفت.
او که خود را در سنت موسیقی ایرانی «آشیق» میداند، معتقد است موسیقی اراک با وجود ریشههای عمیق تاریخی، هنوز آنگونه که باید شناخته نشده و بخش مهمی از هویت فرهنگی منطقه در معرض فراموشی است.
هنرمندی چندوجهی با نگاه پژوهشی
بیات، متولد ۱۱ اسفند ۱۳۷۶ در اراک، فعالیت خود را در حوزههای خوانندگی، نوازندگی، آهنگسازی، ترانهسرایی و پرفورمنس دنبال میکند. او در این گفتوگو تأکید کرد که پژوهش موسیقایی برایش صرفاً فعالیتی نظری نیست، بلکه به خلق اثر، اجرا و احیای سنتهای موسیقایی منتهی میشود.
او گفت: پژوهش برای من فقط نوشتن مقاله و کتاب نیست؛ نتیجهاش باید در صدا، اجرا و تجربه شنیداری مردم دیده شود.
این آهنگساز، همچنین از علاقهمندی خود به حوزه لباس و استایل بهعنوان بخشی از بیان هنریاش سخن گفت و افزود که ادبیات کلاسیک فارسی نقش مهمی در شکلگیری زبان موسیقایی و ذهنی او دارد.
چهار محور فعالیت برای احیای میراث موسیقایی
این هنرمند فعالیتهای خود را در چهار محور اصلی احیای معاصر جشنها و آیینهای کهن، موسیقی آشیقی مرکز ایران با تمرکز بر مکتب آشیقی استان مرکزی، موسیقی محلی اراک و موسیقی ملی ایران تعریف میکند.
به گفته او، این چهار حوزه در امتداد یکدیگر قرار دارند و در یک زمینه فرهنگی مشترک به هم میرسند.
بیات تأکید کرد که پژوهشهایش هم مبتنی بر منابع مکتوب و هم بر تجربه میدانی است و همین ترکیب، امکان بازآفرینی موسیقی محلی را فراهم میکند.
ریشههای تاریخی موسیقی اراک؛ میراثی چندلایه و کمتر شناختهشده
این ترانه سرا، موسیقی اراک را بخشی از تاریخ طولانی و پیچیده منطقه میداند؛ منطقهای که از گذشته محل تلاقی اقوام، زبانها و آیینهای گوناگون بوده است.
او معتقد است موسیقی محلی اراک نهتنها قدمتی طولانی دارد، بلکه حامل لایههای فرهنگی و اجتماعی متنوعی است که باید دوباره خوانده و بازآفرینی شود.
بیات، پنج مؤلفه بنیادین موسیقی اراک را چنین معرفی کرد: مکتب ردیف خاندان فراهانی، از منطقه فراهان برخاسته، در قرن نوزدهم نقش مهمی در سازماندهی موسیقی دستگاهی ایران داشته و نشاندهنده پیوند عمیق استان مرکزی با جریانهای اصلی موسیقی ایرانی است. مکتب موسیقی آشیقی استان مرکزی که ثبت ملی شده، بر روایتگری، پیوند شعر و موسیقی و حضور موسیقی در زندگی روزمره مردم تأکید دارد.
گویشها و ادبیات شفاهی منطقه
این خواننده، نوازنده، آهنگساز، و ترانهسرا با اشاره به اینکه گویش اراکی، گویشهای محلی استان و زبان ترکی در برخی مناطق، مجموعهای از لالاییها، کارآواها، متلها و ترانههای محلی را شکل دادهاند که بخش مهمی از میراث ناملموس منطقه محسوب میشود یادآور شد: چگور که به نام استان مرکزی ثبت ملی شده، یکی از عناصر هویت صوتی منطقه است و ظرفیت بالایی برای احیای موسیقی محلی دارد.
او با تاکید بر اینکه آیینهای کهن همچون «کوسه ناقالدی» و «رشکی و ماسی» نشاندهنده پیوند موسیقی با مناسک، جشنها و زندگی جمعی مردم هستند و نقش مهمی در شکلگیری هویت فرهنگی منطقه دارند گفت: من برای اولینبار دارم منطقهای را جدی میگیرم که سالها مورد بیتوجهی و حتی تمسخر بوده است. این حوزه راهنرفتهای است که کسی در آن عمیق نشده و من تلاش میکنم آن را وارد شکل ارائهی امروزین موسیقی محلی کنم.
بیات توضیح داد که بسیاری از عناصر موسیقی محلی اراک تاکنون برای اجرا طراحی نشده بودند و در بستر طبیعی زندگی مردم حضور داشتند؛ مانند لالاییهایی که مادران میخواندند یا کارآواهایی که هنگام قالیبافی شنیده میشد. هدف او تبدیل این میراث شفاهی به آثاری قابل اجرا و ارائه در قالبهای معاصر است.
ضرورت توجه به میراث ناملموس استان مرکزی
این آهنگساز، معتقد است موسیقی محلی اراک بخشی از میراث ناملموس استان مرکزی است که نیازمند ثبت، پژوهش، احیا و ارائه در قالبهای جدید است.
او تأکید کرد که این میراث تنها متعلق به گذشته نیست، بلکه میتواند در هویت امروز مردم منطقه نیز نقشآفرین باشد.
انتهای پیام/
