قانونمندی و ثبات مدیریتی میتواند سینمای جنگ و تاریخ ایران را احیا کند
علیاصغر شادروان، کارگردان باسابقه سینمای ایران و خالق آثاری ماندگار چون «تیرباران» و «بحران»، با تاکید بر ظرفیتهای مغفولمانده سینمای جنگ و آثار تاریخی، گفت: قانونمندی، پرهیز از تصمیمهای سلیقهای و بهرهگیری از تجربه فیلمسازان پیشکسوت، میتواند این گونههای مهم سینمایی را دوباره به مسیر اثرگذاری و بالندگی بازگرداند.
علیاصغر شادروان، از چهرههای شاخص سینمای پس از انقلاب، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا با اشاره به جایگاه راهبردی سینما در ثبت و بازنمایی تاریخ و تحولات اجتماعی، اظهار کرد: سینما اثرگذارترین هنر است؛ هنری که هم مخاطب عام با آن ارتباط برقرار میکند و هم مخاطب دانشگاهی. این هنر میتواند تاریخ، سیاست و مسائل اجتماعی را صریح و شفاف روایت کند و نقش مؤثری در آگاهیبخشی و انتقال تجربههای تاریخی داشته باشد.
این کارگردان باسابقه با مرور روند سینمای ایران پس از انقلاب افزود: اگر فیلمهای دهه ۶۰ را با آثار دهههای ۷۰، ۸۰ و ۹۰ مقایسه کنیم، تفاوت رویکردها کاملاً مشهود است. در دهه ۶۰، انگیزه بالایی برای پرداختن به تاریخ و رخدادهای گذشته وجود داشت، اما در سالهای بعد، برخی محدودیتها و نگاههای سلیقهای باعث شد این جریان با احتیاط بیشتری ادامه پیدا کند.
شادروان با اشاره به اهمیت رویکردهای مدیریتی در جهتدهی به سینمای جنگ گفت: در مقاطعی، دیدگاههایی مطرح شد که معتقد بود نباید دشمن در فیلمهای جنگی بهصراحت نمایش داده شود. این نگاه، هرچند از منظر خاصی قابل تحلیل است، اما نباید به نادیده گرفتن واقعیتهای تاریخی منجر شود. هشت سال دفاع مقدس بخشی انکارناپذیر از تاریخ معاصر ماست و سینما میتواند آن را با دقت و صداقت روایت کند.
او با اشاره به تجربههای گذشته در تولید آثار تاریخی افزود: در زمان ساخت فیلمهایی مانند تیرباران، گاهی توصیههایی برای حذف یا تعدیل برخی بخشها مطرح میشد. همچنین، نظام درجهبندی فیلمها در دورههایی بهگونهای بود که تداوم فعالیت برخی فیلمسازان را دشوار میکرد. بازنگری در این سازوکارها میتواند به حفظ تجربه و ارتقای کیفیت آثار کمک کند.
شادروان با تاکید بر ماهیت هزینهبر آثار تاریخی و جنگی گفت: در بسیاری از کشورهای دنیا، دولتها بهطور هدفمند از تولید آثار تاریخی حمایت میکنند. در ایران نیز اگر حمایتهای مالی ساختارمند و عادلانه باشد، میتوان انتظار تولید آثاری دقیقتر و نزدیکتر به واقعیت داشت. کاهش بودجهها در دورههایی، باعث شد برخی فیلمسازان به سمت موضوعات کمهزینهتر حرکت کنند.
این کارگردان پیشکسوت با اشاره به وضعیت کنونی سینما افزود: امروز بخش قابل توجهی از تولیدات سینمایی به آثار کمدی اختصاص دارد. در عین حال، حتی ژانر کمدی هم میتواند حامل روایتهای تاریخی و اجتماعی عمیق باشد، اگر با نگاه خلاقانه و محتوایی جدی به آن پرداخته شود.
شادروان با تاکید بر ظرفیتهای گسترده خوزستان در روایت تاریخ معاصر گفت: خوزستان یکی از مهمترین بسترهای تاریخ معاصر ایران است؛ از رویدادهای اجتماعی و سیاسی گرفته تا جنگ تحمیلی و صنعت نفت. بسیاری از این موضوعات هنوز در سینما بهدرستی روایت نشدهاند. تولید این آثار نیازمند حمایت و سرمایهگذاری جدی است.
او درباره دشواری ساخت فیلمهای مرتبط با تاریخ نفت توضیح داد: بازسازی فضاهایی مانند مسجدسلیمان ۱۳۰ سال پیش، مستلزم هزینههای سنگین در حوزه دکور، لباس و طراحی صحنه است. فیلمساز بهتنهایی قادر به تأمین این هزینهها نیست. اگر نهادهای مرتبط با نگاه تاریخی و نه صرفاً سازمانی وارد حمایت شوند، نتیجه میتواند به واقعیت نزدیکتر باشد.
شادروان همچنین به تنوع فرهنگی خوزستان اشاره کرد و گفت: خوزستان تنها به نفت محدود نمیشود. فرهنگهای عرب، لر و دیگر طوایف این استان، ظرفیتهای غنی برای روایتهای سینمایی دارند. پرداختن به لایههای اجتماعی و فرهنگی، میتواند تصویر کاملتری از جامعه ارائه دهد.
این کارگردان باسابقه با اشاره به تجربههای شخصی خود در اهواز افزود: دو فیلم اجتماعی را با سرمایه شخصی در اهواز ساختم که متأسفانه به جشنواره فجر راه نیافتند. توجه بیشتر به تولیدات استانی و سرمایهگذاران بومی میتواند به توزیع عادلانهتر فرصتها در سینما کمک کند.
شادروان در ادامه به تجربه ساخت فیلم زندگی شهید علی هاشمی اشاره کرد و گفت: این فیلم در سال ۱۳۹۰ با بودجهای محدود ساخته شد، اما امکان نمایش پیدا نکرد. در همان زمان، آثار دیگری با هزینههای بسیار بالاتر تولید شدند. اگر معیارهای نمایش و داوری شفافتر باشد، میتوان از اتلاف منابع و تکرار تجربههای ناموفق جلوگیری کرد.
او در جمعبندی سخنان خود تاکید کرد: قانونمند شدن سینمای جنگ، تدوین مانیفست روشن و ایجاد ثبات مدیریتی، میتواند این حوزه را به مسیر درست بازگرداند. اهواز و خوزستان در متن جنگ بودهاند و ظرفیت دهها اثر مهم سینمایی را دارند.
شادروان در پایان گفت: اگر تصمیمها از حالت سلیقهای خارج شود و قانون، معیار اصلی باشد، سینمای تاریخی و جنگی ایران میتواند بار دیگر به جایگاه شایسته خود در روایت تاریخ معاصر دست یابد.
انتهای پیام/
