پایان «دوره سیاه» پزشکان خارجی؛ وقتی ایران قطب درمان منطقه شد

خبرگزاری مهر – گروه سلامت: پزشکان خارجی حرفمان را نمی‌فهمیدند، داروهای تکراری می‌نوشتند و بعدها فهمیدیم که اصلا پزشک نبودند این توصیفی است از وضعیت دسترسی به پزشک در اوایل انقلاب که از زبان بسیاری از پدربزرگ‌ها می‌توان شنید. تربیت پزشک در ایران از سال ۱۳۱۳، یعنی ۴۴ سال قبل از انقلاب شروع شده بود. اما ناکارآمدی‌های دوران پهلوی، ایران را از داشتن نظام بهداشت و درمان بومی محروم کرده بود.

تا آنجا که پزشکان هندی، فیلیپینی و بنگلادشی، نیمی از ساختار درمانی کشور را در اختیار گرفته ‌بودند. بررسی‌ها نشان می‌دهد بیشتر این پزشکان از کیفیت کافی برخوردار نبوده و به گفته دکتر امامی رضوی، عضو فرهنگستان علوم پزشکی، تنها دروس پزشکی را بصورت تئوری آموزش دیده بودند و اولین تجربه‌های کار عملی را در ایران بدست ‌آوردند.

هر چند بی‌نیاز کردن کشور از پزشکان خارجی نزدیک به ۱۵ سال به طول انجامید اما امروز با اطمینان می‌توان گفت که کشور نه تنها محتاج پزشکان خارجی نیست، بلکه بیماران از کشورهای مختلف برای طی روند درمان خود به ایران مراجعه می‌کنند.

انقلاب در نظام آموزش پزشکی کشور

آمارهای رسمی گویای آن است که ظرفیت پذیرش پزشکی در ابتدای انقلاب به عدد ۱۲۰۰ نفر رسیده بود. در حالی که حتی با احتساب پزشکان خارجی، به ازای هر ۱۰ هزار نفر از جمعیت تنها ۴ پزشک عمومی یا متخصص در کشور فعالیت می‌کرد. با بروز انقلاب و تصمیم کشور برای تربیت پزشک کافی، ظرفیت پذیرش پزشکی تا اواخر دهه ۶۰ به عدد ۷ هزار نفر نیز رسید. در سال‌های بعدی هرچند این ظرفیت با افت و خیزهایی همراه بود اما تداوم تربیت پزشک باعث شد نیاز کشور به پزشکان خارجی برطرف شود.

نگاهی به روند رشد دانشکده های پزشکی کشور نیز نشان می‌دهد که از ابتدای انقلاب تاکنون، تعداد دانشکده‌های پزشکی، بیش از ۴ برابر افزایش داشته است. بگونه‌ای که در حال حاضر بیش از ۷۵ هزار دانشجوی پزشکی و ۱۵ هزار دانشجوی دندانپزشکی در کشور در حال تحصیل هستند. تعداد تخت‌های بیمارستانی فعال نیز از حدود ۸۰ هزار تخت با رسیدن به عدد ۱۶۵ هزارتایی، افزایش دو برابری را تجربه کرده است. رهاورد این اقدامات نیز این بود که در اواسط دهه ۸۰، نیاز کشور به اعزام بیماران به خارج از کشور نیز به حداقل رسید.

تربیت پزشک ادامه دارد

با توجه به اقدامات گسترده‌ای که در زمینه تامین زیرساخت‌های آموزشی و درمانی کشور صورت گرفته است، تربیت پزشک کماکان درحال پیگیری است. در آخرین تصمیمات برای تربیت پزشک کافی در کشور مقرر شد ظرفیت پذیرش پزشکی طی ۴ سال به ۱۶ هزار نفر در سال افزایش یابد. با توجه به اینکه تا سال ۱۴۳۰، موج سالمندی یک سوم کشور را دربرخواهد گرفت، این اقدام را می‌توان یک آینده‌نگری موفق قلمداد کرد.

سال گذشته رییس جمهور نیز با تثبیت ظرفیت ۱۶ هزار نفری پذیرش پزشکی در کشور موافقت کرد. به این ترتیب، انتظار می‌رود با حفظ این ثبات در ظرفیت ها، نه تنها نیازهای درمانی کشور تامین شود، بلکه زمینه برای توسعه پژوهش‌های علمی، جذب بیماران کشورهای خارجی و تکمیل طرح پزشک خانواده نیز فراهم شود.