حضور مستند «در سپهر ایران» در جشنواره فجر ۱۴۰۴/ تلاشی برای معرفی فرهنگ و تمدن ایران به جهان/ روایت همپوشانی و پیوستگی اندیشه ایرانی از ورود آریاییها به فلات ایران تا دوران اسلامی
فیلمساز سینمای مستند گفت: فیلم «در سپهر ایران» به بررسی چهار عنصر مقدس در فرهنگ ایران- آب، باد، خاک و آتش میپردازد و نشان میدهد که چگونه این عناصر بهویژه اندیشه نور در طول تاریخ ایران، از دوران ورود آریاییها به فلات ایران تا دوران اسلامی، در معماری و آیینهای ایرانی استمرار یافتهاند.
فیلم سینمایی مستند «در سپهر ایران» به کارگردانی مجید کریمی، فیلمساز باسابقه حوزه میراثفرهنگی، امسال در بخش سودای سیمرغ چهل و چهارمین جشنواره ملی فیلم فجر حضور دارد؛ اثری ۹۰ دقیقهای که به گفته کارگردانش، «نمایندهای شایسته برای معرفی ایران به جهان» است و بر پایه پژوهشی دو سال و نیمه درباره اندیشه نور در معماری دوران مختلف تاریخی ایران از منظر باستانشناسی ساخته شده است.
کریمی که با مستند «در سپهر ایران»، پنجشنبه ۱۶ بهمن در سینما ملت و خانه هنرمندان تهران با مخاطبان خود مواجه میشود در گفتوگو با میراثآریا از مسیر حرفهای خود، دغدغههایش برای روایت تاریخ ایران، و امیدش برای اکران جهانی این فیلم سخن گفت.
مجید کریمی، متولد ۱۳۵۰ در خمین، دارای کارشناسی ارشد سینما از دانشکده سینما-تئاتر و دانشجوی پژوهش هنر در مقطع دکترا است. او که ۱۳ سال سابقه تدریس دانشگاهی در رشتههای فیلمسازی داستانی و مستند دارد، تاکنون ۳۲ پروژه سینمایی، تلویزیونی، مجموعههای مستند و تک قسمتی تولید کرده است.
او میگوید: از میان این پروژهها، ۲۷ اثر کاملاً تاریخی است. از سال ۱۳۸۶ که سریال مستند سنگنگارههای تیمره را با روایت و نریشن داریوش ارجمند ساختم، فهمیدم تاریخ ایران برای مردم چقدر اهمیت دارد و همین، مسیر کاری من را شکل داد.
پس از آن، مجموعههایی همچون سرزمین خورشید، کبوترخانههای کمره، چال نخجیر، سفر سنگ، رکاب طلایی، تمدن خفته، دفینه، تدفین خمرهای، شهر زیرزمینی رباط آغاج، خلوت شکن، پژواک، و آثار مرتبط با محوطههای باستانی استان مرکزی را تولید کرد؛ آثاری که به گفته او «پیوسته با استقبال مخاطبان روبهرو شدهاند.»
نقطه عطف مسیر کاری کریمی، همکاری او با مؤسسه باستانشناسی دانشگاه تهران و پژوهشگران برجستهای چون دکتر مجید منتظر ظهوری و دکتر مصطفی دهپهلوان بود. او در مجموعه «تمدن خفته» به موضوعاتی چون دفینه، تدفین خمرهای و شهر زیرزمینی رباط آغاج پرداخت.
این مستندساز میگوید: وقتی با دکتر ظهوری آشنا شدم، فهمیدم او سالها روی شهر دایرهای اردشیرخوره کار کرده است، همین آشنایی، ما را به سمت پژوهش درباره اندیشه نور در معماری ایران باستان برد؛ پژوهشی که دو سال و نیم طول کشید و پایه اصلی فیلم جدید من شد و ۶ ماه نگارش فیلمنامه آن طول کشید.
فیلم «در سپهر ایران» به بررسی چهار عنصر مقدس در فرهنگ ایران- آب، باد، خاک و آتش میپردازد و نشان میدهد که چگونه این عناصر بهویژه اندیشه نور در طول تاریخ ایران، از دوران ورود آریاییها به فلات ایران تا دوران اسلامی، در معماری و آیینهای ایرانی استمرار یافتهاند.
کریمی توضیح میدهد: آتش در دورههای مختلف برای ایرانیان مقدس بوده و در دورهای در فضای باز نیایش میشده و در دورههای بعدی در زیر سقف ستایش میشده است.
در بخشی از فیلم قصه حمله به ایران و انتقال آتش مقدس به غار اشکفت یزدان در عقدا پرداخته شده است که زرتشتیان در این غار از این آتش ۳۰۰ سال حفاظت کردند.
گروه تولید برای ثبت این بخش، مسیر دشوار ۱۳ کیلومترکوهپایه ای را پیمود سپس ۱۸۰۰ متر صعود از کوه را برای رسیدن به این غار طی کرده است.
در بخش دیگری از فیلم، معبد آناهیتا در تختسلیمان و بیشاپور و نقش آب در آیینهای ایرانی بررسی میشود؛ عنصری که بعدها در معماری دوران اسلامی در قالب حوض آب در حیات مساجد تداوم یافت.
یکی از محورهای مهم فیلم، همگرایی ادیان و مذاهب در ایران است. کریمی این موضوع را یکی از ارزشمندترین میراثهای فرهنگی ایران میداند: ایران دستکم ۲۵۰۰ سال است که میزبان ادیان مختلف است. از زمان کوروش تا امروز، احترام به باورها، مراسم، آداب و رسوم و احترام به ادیان گوناگون بخشی از فرهنگ ایرانی بوده. نمونه روشن آن خیابان سیتیر تهران است که مسجد، کلیسا، کنیسه و آتشکده در کنار هم قرار دارند و پیروان هر یک از ادیان با همزیستی مسالمتآمیز در کنار همدیگر به انجام امور دینی و آئینهای خود میپردازند.
او تأکید میکند که این همزیستی، برخلاف بسیاری از نقاط جهان، در ایران «واقعیت تاریخی و مستمر» بوده است و این فیلم نشان میدهد که چگونه مفاهیم و نمادهای معماری دوران باستان در دوران اسلامی ادامه یافتهاند.
کریمی میگوید: چهارتاقیها و نمادچلیپا، در معماری مساجد اسلامی تداوم یافت و حجاریها و دیگر نمادهای کاخهای پارسه تبدیل به گچبریها و نقوش اسلامی و اسلیمی ختاییها و کتیبهها با مضامین نور و روشنایی بر دیوارهای مساجد شد و این یعنی همان همپوشانی دورههای تاریخی.
این نگاه، به گفته او، «پیوستگی فرهنگی دورههای مختلف تاریخ ایران» است که فرهنگ و تمدن ایران را از دیگر فرهنگها برجسته میکند.
کارگردان مستند در سپهر ایران هدف اصلی خود از ساخت این مستند را اکران جهانی و معرفی ایران زمین از منظر فرهنگ و تمدن و اندیشه ناب ایرانی به مخاطب خارجی عنوان کرد و یادآور شد: این فیلم این ظرفیت دارد که ایران را از منظر نور، معماری و تاریخ به جهان معرفی کند. امیدوارم در جشنواره ملی فیلم فجر امسال دیده شود تا بتوانیم پخشکننده خارجی پیدا کنیم.
او تأکید میکند که اکران داخلی مستندهای سینمایی محدود است و هدف اصلی او اکران بینالمللی است.
این فیلمساز، از وزیر میراثفرهنگی، معاونت میراثفرهنگی و کارشناسان این حوزه، اهالی رسانه و فعالان میراثفرهنگی دعوت میکند که فیلم را در اکرانهای جشنواره فجر ببینند.
انتهای پیام/
