آرامگاه کشف شده در سلطانیه متعلق به «اولجایتو» نیست

خبرگزاری مهر _ گروه جامعه؛ شهر سلطانیه به عنوان مرکز، سیاسی پایتخت سلاطین ایلخانان مغول در سال ۷۰۳ تا ۷۱۶ هجری قمری در ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر زنجان ساخته شد ارزش تاریخی سلطانیه علاوه بر پایتخت و مسائل سیاسی آن نشان دهنده پیشرفت شگرف معماری در دوران اسلامی، بناهای مختلفی اعم از عام المنفعه و خصوصی احداث شده است.

معماری آرامگاهی یکی از مهمترین تجلیات هنر معماری ایرانی و اسلامی است. در سده هشتم هجری قمری شاهد ساخت یادمانهای مذهبی تاریخی متعددی هستیم که در فرهنگ معماری ایران به برج‌های آرامگاهی موسوم اند.

سبک بناهای دوره سلجوقی به ویژه معماری مقابر آن دارای ویژگی‌های خاص این دوره است و باید این عصر را عصر معماری پرشکوه بدانیم. دوره مغول شاهد دگرگونی‌های زیادی در ساخت فضاهای معماری به ویژه آرامگاه‌ها بود و مقابر این دوره از گسترش و عظمت بیشتری برخوردار بودند. نیمی از بناهای به جا مانده از دوره ایلخانی مقبره هستند. به طور کلی مقابر دوره ایلخانی به دو گروه مقابر غیرمذهبی یا بناهای آرامگاهی و مقابر مذهبی یا امامزاده‌ها تقسیم می‌شوند.

به تازگی پس از ۱۸ سال کاوشی در اطراف بنای گنبد سلطانیه انجام شده است. این کاوش به دلیل ایجاد کانال ناکش در ضلع غربی و پیدا شدن آثار تاریخی انجام گرفت و هدف آن روشن شدن تاریخ سکونت و تطور زندگی در شهر قدیم سلطانیه بوده است و در ادامه کاوش باستان‌شناسی در محدوده موسوم به ابواب البر، بخش‌هایی از یک آرامگاه زیرزمینی در مجاورت گنبد سلطانیه کشف شد.

ابوالفضل عالی، سرپرست کاوش و مدیر پایگاه میراث جهانی سلطانیه در جریان کاوش‌های باستان‌شناسی در محدوده جنوب‌غربی ارگ اعلام کرد که به بخشی از یک آرامگاه زیرزمینی دست یافتند که بنا بر شواهد تاریخی و یافته‌های میدانی، متعلق به دوره ایلخانی و به‌احتمال قوی محل دفن اعضای خاندان سلطنتی ایلخانان مغول، از جمله همسر و فرزندان اولجایتو، هشتمین ایلخان مغول بوده است.

عالی با استناد به شواهد میدانی، داده‌های باستان‌شناختی و گزارش‌های مکتوب تاریخی تصریح کرد: بر اساس قرائن موجود، آرامگاه مزبور متعلق به دوره ایلخانی است و اسکلت‌های کشف‌شده در آن، به‌احتمال فراوان، به اعضای خاندان سلطنتی ایلخانان مغول تعلق دارد.

پس از این خبر رسانه‌های مختلفی آن را منتشر کردند اما عالی چند روز بعد توضیح داد: در برخی رسانه‌ها خبری مطرح شد مبنی بر اینکه آرامگاه اولجایتو پیدا شده است در صورتی که چنین چیزی صحت ندارد. در ادامه کاوش باستان‌شناسی در محدوده موسوم به ابواب البر، بخش‌هایی از یک آرامگاه زیرزمینی در مجاورت گنبد سلطانیه کشف شد. با توجه به شواهد و مدارک موجود و نوشته‌های متون تاریخی، آرامگاه مربوط به دوره ایلخانی و اسکلت‌های کشف شده در آن احتمالاً متعلق به خانواده سلطنتی ایلخانان مغول است.

پس از این کشف، پایگاه میراث جهانی سلطانیه در سال جاری تصمیم گرفته است که آثار معماری به دست آمده در کاوش‌های باستان‌شناسی سالیان گذشته را مرمت، حفاظت و معرفی کند. این آثار شامل بقایای دروازه شمالی و جنوبی، آثار معماری ضلع شرقی گنبد، مجموعه برج و بارو و آثار معماری ضلع غربی ارگ است. قسمت‌هایی از آثار معماری مکشوفه در زمان کشف و پس از آن به صورت اضطراری مرمت شده و تا به امروز حفظ شده‌اند.